Orta Doğu ve Kuzey Afrika’nın (MENA) en büyük çevrimiçi seyahat pazarı olan Wego, Suudi Arabistan’ın uluslararası uçuşlara yeniden başlaması için hazırlanıyor.

Açıklamanın ardından platform aracılığıyla yurt dışı uçuş aramalarında %52, yurt dışı otel aramalarında ise % 59 artış görüldü.

Yolcuların yaklaşık %25’i, duyuru tarihinden bu yana bu dönem için arama talebinin %80 arttığı uçuşlarının yeniden başlamasından sonraki 15 gün içinde seyahat etmek istiyor.

Mısır, uçuş arama destinasyonları için listenin başında yer alırken, onu Filipinler, Fas, Ürdün ve Türkiye izledi. Ayrıca uçuş aramalarında Maldivler, Tunus, Ukrayna, Yunanistan ve Sri Lanka gibi yeni tatil destinasyonlarının ortaya çıktığını gördük.

Wego MENA ve Hindistan Genel Müdürü Mamoun Hmedan; “Bu, bölgedeki turizm sektörünü canlandırmaya yönelik büyük bir adım. Suudi Arabistan, Ortadoğu’daki turizm sektörünün önemli bir yüzdesini oluşturmaktadır. Ülke pandemiyi çok iyi idare ediyor ve gezginler için güveni yeniden sağlıyor. Pek çok kişi bu duyuruyu sabırsızlıkla bekliyordu ve Suudi Arabistan’a ve Suudi Arabistan’dan uçuş ve otel rezervasyonlarında artış görmeye devam etmeyi umuyoruz” dedi.

Wego, Suudi Arabistan’ın uçuşların yeniden başlatılması konusundaki kararını destekliyor ve ülkeye giriş ve çıkış yapmalarına izin verilen yolcu kategorilerini açıklıyor.

Seyahat etmesine izin verilenler arasında, iki doz koronavirüs aşısı olan veya ilk aşı dozunu aldıktan sonra 14 günü dolduran vatandaşlar ile enfeksiyonlarından bu yana altı aydan daha az zaman geçirmemiş olmaları koşuluyla koronavirüsten iyileşen ve Tawakkalna Uygulamasında görüntülenen verileri onaylananlar yer alıyor. Seyahat etmeden önce Suudi Merkez Bankası tarafından onaylanmış bir sigorta poliçesi göstermeleri şartıyla 18 yaşını doldurmamış vatandaşlara da izin verilecek.

Ayrılan yolcuların, Krallık’taki akredite bir tarama merkezinden bir PCR test sertifikası göstermeleri gerekir. Ülkeye döndükten sonra yolcuların yedi gün karantinaya girmeleri ve hafta sonunda PCR testi yaptırmaları gerekecek.

Wego verilerine göre tatil köyleri, gezginler için yapılan aramalarda %58 ile başı çekiyor, onu apartlar ve oteller izliyor.
Uçuş arayan gezginlerin yaklaşık %68’i yalnız, %20’si aile ve %12’si çiftlerden oluşuyor.

Suudi Arabistan pandemiyi çok iyi idare eden ülkelerden biri. Ülke, COVID-19 aşısını sakinlerine yaymak için büyük çaba sarf ediyor. MENA bölgesinde en düşük vaka oranlarına sahip.

Yolcular, havaalanlarının ve otellerin seyahate duyulan güveni yeniden tesis ettiği yerlerde kendilerini daha güvende hissediyorlar. Sıkı ihtiyati tedbirler ve yüksek standartları karşılayan güvenlik önlemleri ile turizm sektörü için istikrarlı bir toparlanma bekleniyor.
Wego, yüzlerce otel ve uçuştan en iyi fiyatları ve fırsatları almalarına yardımcı olmak için kullanıcılarına en iyi teklifleri sunuyor.

Lansman, 17 Şubat 2021’de yapıldı ve Orta Doğu’nun en büyük ve Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki en kalabalık dördüncü ülkeye bir bakış sunmuş oldu.

Suudi Arabistan Krallığı, doğal güzellikler, büyük çeşitlilik ve gizli hazinelerle dolu bir ülke. Suudilerin turizm teklifi, dikkate değer konukseverlikle desteklenen otantik Arap macerası, kültürü ve mirasını sunmaya odaklanıyor. Krallığın eşsiz doğal nitelikleri ve gezginleri cezbedecek ve büyüleyecek olan Arabistan’ın özgünlüğü olacaktır.

Suudi Arabistan, Eylül 2019’da turizm e-vize hizmetinin lansmanı ile kapılarını boş zaman turizmi dünyasına açtı. STA, Suudi Arabistan’ın dünyanın her yerinden maceracılar ve kültür kaşifleri için görülmesi gereken yeni bir yer olacağından emin.

Krallık tarafından tatil amaçlı turistlere kapıların açılması tarihi bir kilometre taşı ve Suudi Arabistan’ı dünyaya bağlamayı, kültürler arasında köprüler kurmayı ve gelecek için refah yaratmayı amaçlayan Krallığın ekonomik çeşitlendirme programı Vizyon 2030’un uygulanmasında önemli bir adım.

Eylül 2019’da başlatılan Suudi e-Vize süreci tamamen dijital bir süreç. Krallık, turistlerin ziyaret başına 90 güne kadar ve yılda 180 güne kadar kalmasına olanak tanıyan bir yıl boyunca geçerli olan çok girişli e-vize sunuyor.

Araştırma Suudi Arabistan‘daki 4 havaalanında gerçekleştirilmiş ve ülkedeki gezginlerin %84’ünü kapsıyor.

Hazırlanan rapora göre artan sayıda yolcu önümüzdeki 12 ay boyunca mobil self servis seçeneklerini kullanacağını belirtiyor(günümüzde check-in için %4 ve uçuş için %14 iken check-in oranının %20, uçuş için %24 olması bekleniyor).
Bu artış ise Suudi gezginlerin %96’sından fazlasının bir yada daha fazla akıllı telefon taşımasına bağlanıyor.

Gezginler ayrıca gelecek yıl için daha fazla mobil hizmet sunulmasını talep ediyor. Yolcuların %70’inden fazlası bagajları hakkında bildirim almak isterken, %71’i mobil aracılığıyla uçuş hakkında güncellemeler almak istiyor.

SITA’nın OrtaDoğu, Hindistan ve Afrika’dan sorumlu müdürü Hani El-Assaad şöyle söylüyor: “Yolcular, havaalanlarına yolcu akışını geliştirmede yardım ederken aynı zamanda onlara seyahatleri boyunca kendilerine daha fazla kontrol olanağı sağlayan self servis teknolojisini tercih ediyor. Self servis kullanmaya başlayan yolcular ise yüz yüze temas kurmaktan ziyade başka bir teknolojiye geçmeyi tercih ediyor.”

Araştırmanın diğer bulguları ise şöyle:

Suudi gezginlerin %79’u seyahatlerinden memnun ayrılıyor.

İlk bulguya göre daha az sayıda gezgin güvenlik(%69), pasaport kontrolü(%68), bagaj teslimi(%64) gibi noktalardan olumlu düşüncelerle ayrılıyor. Bu alanlar, memnuniyet konusunda self servis seçeneklerinin olmadığı alanlarla benzerlik gösteriyor.
Yolcuların %87’sinin self servis teknolojisini kullandığı uçuş rezervasyonu konusunda ise toplamda %88, olumlu deneyimler yaşamış.

El-Assaad, Suudi havaalanları’nın özellikle sıkıntılı konular olan bagaj teslimi, güvenlik ve pasaport kontrolü gibi konularda daha fazla self servis seçeneği sağlamasının kendileri açısından çok önemli bir fırsat olduğunu belirtiyor.

“Self servis teknolojisinin uçak yolculuğu sırasında sağladığı yararlar, özellikle Hac gibi yoğun zamanlarda havaalanları ve havayolu şirketlerinin daha fazla yolcu ile işlem yapmasına izin vererek yolcu memnuniyetini artırıyor. ”

Suudi Arabistan Sivil Havacılık Genel Otoritesi (GACA) hizmet verdiği 26 havaalanını genişletip geliştiriyor. Havaalanlarının 2020 yılına kadar 100 milyonun üzerinde gezgin ağırlama kapasitesine sahip olması bekleniyor.

Ülkenin havaalanı altyapısını genişletme ve yenileme konusunda teknoloji kilit bir rol üstlenecek.

GACA’nın kalkınma programında ana odak noktası özellikle Hac zamanında olmak üzere her yıl ülkeye gelen milyonlarca hacıyı ağırlamak. 2016 yılında üçte ikisi havayoluyla olmak üzere toplamda 1.86 milyon hacı Suudi Arabistan’a seyahat etmiş.

Kapak Görseli: Pakistan TV

Turistlerin ayak izlerini takip etmekten sıkıldınız mı? Otoriter liderlerin, fütürist mimarların ve astrologların fikriyle inşa edilmiş yeni başkentleri görün.

Her başkentin bir hikayesi vardır fakat bazı hikayeler diğerlerinden daha tuhaftır. Büyük ihtimalle hiç duymadığınız veya ziyaret etmediğiniz, gözlerden uzak 6 başkente doğru bir tura ne dersiniz?

Brasília, Brezilya

Sadece 41 aylık inşaat sürecinin sonunda Brezilya’nın başkenti 1960 yılında kamuya açılmıştır. Şehir modern mimarinin bir nevi test laboratuvarı konumundadır. Kamuya açık geniş bulvarlar, yapay göller ve havadar parkları ile efsanevi mimar Oscar Niemeyer’in sınıflandırılmayan yeni dünya görüşü için de durum benzerdir. Tamamiyle gerçek bir ütopya!

Günümüzde Brasília’nın bazı fütürist simgeleri demode görünebilir fakat görenleri etkileyen bir çok yapı halen ayakta durmaktadır. Şehirdeki yapılar arasında dikkatleri üstüne çekmeyi başaran en ilginci 16 beton kolon ve ışıl ışıl parlayan vitray camlar etrafına inşa edilen Brasilia Katedrali’dir.

Nay Pyi Taw, Myanmar

Ülkenin dağlık, balta girmemiş orman manzarasının derinlerine gömülmüş olan Myanmar’ın yeni başkenti Nay Pyi Taw(veya bazırlarına göre Naypyidaw) kelimenin tam anlamıyla oldukça gizemlidir.

2005 yılında yapılan şehir, efsanelere göre Myanmar’ın eski lideri Kıdemli General Than Shwe tarafından özel astroloğunun görüşlerine göre planlanmıştır. Altı şeritli otoyolları, devasa milli heykelleri ve abartılı sarayları ile övünülmesine rağmen, Nay Pyi Taw oldukça küçük bir başkenttir ve çok az sayıda turist tarafından ziyaret edilir. Yoksa birileri Hayalet Kasaba mı dedi?

Abuja, Nijerya

Ülke etnik ve dinsel ayrılıklar sebebiyle parçalansa ve varolan başkent (Lagos) aşırı yoğunluk sebebiyle kalabalık bir yaratığa dönüşse ne yapardınız? Ülkenin ortasında (çevreye nazaran) tarafsız bölgede yeni ve modern bir başkent yaratmak fena fikir olmasa gerek. En azından Nijeryalı yöneticiler için böylesi bir çözüm işe yaramış gibi görünüyor. Nijerya’nın yeni başkenti Abuja 1991 yılında resmi bir törenle açılmıştır.

Günümüzde Afrika kıtasının en zengin ve modern şehirleri arasında sayılan Abuja’da, görkemli binalar ve itibarını yitiren ibadet yerleri, şehrin hemen dışında yer alan yekpare forma sahip Aso Kayası’nın gölgesinde kalmaktadır.

Canberra, Avustralya

Avustralya’nın banliyö başkenti Canberra, ülkenin ortasında, Melbourne ile Sydney’in arasındadır. Ne yazık ki başkent bu iki devasa şehrin gölgesinde kalmış ve sadece uzun süre süregelen bu çekişmenin sonucu olarak 1908 yılında başkent yapılmasına karar verilmiştir.

Fakat yeni bir başkenti nasıl tasarlamaya başlarsınız ki? Tabii ki uluslararası bir yarışma ile! Yüzlerce plan arasından yarışma komitesi tarafından Şikagolu iki genç mimar Griffin kardeşlerin Canberra’yı bütün yönleriyle ele aldığı, zarif ve yalın tasarımı seçilmiştir.

Melbourne’ün süslü püslü yemek kültürüne veya Sydney’in sörf ortamına sahip olmayabilir fakat Canberra kesinlikle Avusturalya’nın mütevazi kalbi haline gelmiştir. Çoğunlukla “şehir olmaya çalışan bir kaç banliyö” şeklinde tanımlanmaktadır.

İslamabad, Pakistan

Pakistan 1947 yılında bağımsızlığını kazandıktan hemen sonra ülkenin yeni bir başkente sahip olması gerektiğine karar verildi. Bu karar politik ve ekonomik açılardan oldukça geçerliydi. Baskın güçleri ve finans bölgesini eski başkent olan Karaçi’den (Dünya’nın en büyük üçüncü şehri) uzaklaştırmaya hevesli ve Pakistan’ın diğer bölgelerini geliştirmek isteyen politik figürler böyle bir karar alınmasını sağlamıştır. Sonunda yeni gelişmeye başlayan ülkenin kuzey doğusunda kalan İslamabad’ın güçlendirilmesine karar verildi.

O zamandan bu yana İslamabad görülmeye değer yapısı Şah Faysal Camii’si ile birlikte Pakistan’ın en modern metropolü haline gelmiştir. Bedevi çadırı şeklinde olan camii Suudi Arabistan’ın şehre bir hediyesi olarak konulmuştur. Bir takım söylentilere göre CIA camiinin minarelerinin füze olduğunu düşünüyormuş… Tabii ki bu gerçek değil, sadece bir söylenti.

Astana, Kazakistan

Görkemli ve etkileyici mi?  Hayır! Tuhaf ve büyüleyici mi? Evet! Astana Orta Asya’nın göz alabildiğine uzanan düzlüklerinde oldukça uzaklarda yer alan, çağın ilerisinde ve devasa anıtsal bir şehirdir. Kazakistan’ın yeni başkenti olarak 1997’de kabul edilen şehir inanılmayacak kadar büyük ölçekte petrol geliri ve otoriter lider Nursultan Nazarbayev’in gerçek üstü güçlülük duygusunun bir eseridir. Şehrin en etkileyici yapısı 97 metre yüksekliğe sahip, tepesinde devasa altın bir küre bulunan Bayterek Kulesi’dir. Kulenin bu yapısı kutsal hayat ağacına yumurtasını bırakan antik bir kuşa gönderme yapmaktadır.

Kaynak: Momondo

Ancak yanıldığımızı kısa sürede anlıyoruz. Çöl fareleri!. Nihayet konaklama yerine varıyoruz. Adeta okyanusun ortasındayız. Dünyanın yuvarlak olduğunu birkere daha gördük. Ortada kale gibi dört duvarla çevrili bir alan. İçerisinde sırasıra odalar. Elektrik benzinli jeneratörden. Klima yok ama vantilatör var. Odalarda koca böcüşler, sinekler var. Bazıları el kadar. Moral bozmak yok. Akşam yemeğinde yaşam kalitemizden ödün vermemek adına çöl ortasında 50 USD ye bir şişe şarap açtırıyoruz. Plastik bardaklarımızı tokuşturarak attan pardon Hyatt’tan çöle düşüşü kutluyoruz. Gecenin esprisi “HAYAT (Hyatt) GÜZELDi”. Yatma vakti. Ancak bir-iki kişi dışında kimse odalara girmeye cesaret edemiyor. Çöldeki diğer turistlerle birlikte yüksek konumda ki beton sahanlıkta toplandık. Uyumaya çalışıyoruz.

Tepemizde uzun yıllardır bakmayı unuttuğumuz gökyüzü, ışıl ışıl yıldızlar. 2m tepemizde ise mavi sinek öldüren lamba. Hani sineklerin ışığı görüp enayi gibi kızartma olduklarından. Ancak o kadar büyük ki her birinin lambaya çarpışında çaaat diye kocca bir “ses ve ışık gösterisi” ne dönüşüyor ortalık. Uyumak mümkün değil. Kafaya diktiğimiz bir şişe freeshop malı viski de kesmedi. Genelimiz; malum seyahat stresi ve ardından çöl koşulları yüzünden (üzerinize afiyet), üçüncü günü de def’i hacetimizi gideremeden geçiriyoruz. Olur ya fare, yılan kaçar korkusu. İçimiz dolu. Yattığımız beton sahanlığın tüm ısısını vücudumuzda hissediyor, kendimizi yerlilerin çorba kazanındaki beyazlara benzetiyoruz. Hani çorbanın ne b.. olacağı belli. Dayanamadım, odaya attım kendimi. Ancak odada ne havlu, ne de kağıt var. Ama fare ve haşerat korkusu gani.

Hiç alafranga tuvalet görmemişler gibi tünedim alafranga tuvaletin üstüne. Amaç “malı” mümkün olduğunca yerden uzakta tutmak. Ve oracıkta keşfettim. Dikine olmuyor bu iş!. Neyse, Yatma zamanı. Sinek ve haşeratı kovalama amacıyla vantilatörü direkt tepeme çevirdim. Tabi uyku sıfır. Sabah güneşin doğuşunu seyretmek üzere yüksek bir kum tepesine çıkıyoruz. Genelde el-kol işareti ile anlaştığımız şoförümüz Talal’a mimiklerimizi de katarak; “aman fazla sarsma, patlarım, boğulursun”u anlatmaya çalışıyoruz. İşte çölün büyüsü burada. Kat’i sessizlik, ufukla kumun, gökyüzü ile güneşin öpüşmesine şahit olmak herşeye değer. Kısaca Umman turunda ekstra olarak satılacak bu “çöl turu”nu “kıl müşterilerime” complimentary yani ücretsiz olarak vermeyi düşünüyorum. Varsa sizin de gıcık kaptığınız müdürünüz, kaynananız, müşteriniz, yollayın bana…

UMMAN EĞLENCESi

3. gün akşamı nihayet medeniyetteyiz. Yani MUSCAT’ta. Kendimizi bir eğlence yerine atmak istiyoruz. En az 10 kişiye soruyoruz. Nerede çılgınlar gibi eğlenebiliriz, müzik dinleyebilir hatta dans edebiliriz? Hemen hepsi tek bir adres verdiler. “Happy Holiday” Akşam yemeğinden sonra atladık taksilere, iki erkek, yedi kız girdik mekana. Amanin.. Tüm gözler üzerimizde. En arkaya oturduk. Müşteri paso erkek. Loş ışıklı sahnede beş tombul hatun. Bir tanesi cızırtılı mikrofona şarkı söylüyor, diğerleri bi ileri bi geri gidip geliyor, sağ elleri fiske yaparak sinek kovar misali sol kolunda aşağı yukarı gezdiriyorlar. Ha bide kadınlar müşterilerin gözlerine bakıp çeneleri ile bi sağa bi sola “O” harfi çiziyorlar. Bakmayın öle, bende anlamadım ne manaya geldiğini. Ama vucutlarını anlatayım; memeler iki futbol topu, kalçalar en az iki futbol topu. İşte burada ideal vucut budur!. Neyse gelelim bu gece klübünün (ki bence pavyon) raconlarına. Biz şaşkınlık, kızlarımız korku ile etrafı seyrederken ön masamızda tek başına oturan entarili, sarıklı Ummanlı kardeşimiz ya müzikten yada kadınlardan etkilenerek dans! etmeye başladı. Sonra diğerleri. Haraket şöyle; Sol elle kendi poposunu sıkarak tutuyor. Sağ el havada,  kafa ve popo paralel olarak daireler çiziyor. Ha bide dil dışarıda bağrılır yada böğrülür. Bi deneyin…Çok eğleneceksiniz. Elinde herbiri 50cm uzunluğunda boncuk kolyelerle dolanan bir adam dikkatimizi çekiyor. Sahneye çıkıp kadınlardan birine 5 adet kolye takıyor.

Eli ile de kolyeyi gönderen adamı işaret ediyor. Kadın bir teşekkür selamı fırlatıp zilli bir eşarbı kalçasına doluyor, (ki bence onlar bu çapı karşılayabilmek amacı ile masa örtüsünden dönme eşarplar) kolyeyi takan abinin masasına bakarak oynuyor. Birtane de taç var. O takılırsa en büyük onur oluyor ve sahne başlarındaki küçük platforma çıkıp, gönderen kişi için oynuyor. Her parça bitişinde de kolyeler taçlar çıkartılıyor. Bir ara tüm garsonlar kapıdan giren adama koşturuyor. Bir hürmet, nezaket. Entarili adamı daha önce süslenmiş “kafa masa”ya oturtuyorlar. Oğlu ile gelmiş belli. Raconu öğretecek. Delikanlı 17-18 var yok. Tüm dansözler tek tek bir hoşgeldin göbeği atıyorlar ağaya. Aradan bir 10dk geçiyor, masamıza içtiğimiz içkilerden birer adet daha geliyor. Bu nedir? diye soruyoruz. Garson ikramı yaparken kafa masadan geldiğini söylüyor. Höstt olup hışımla yan masaya bakarken henüz sakalı bitmemiş entarili arap delikanlısı mahcup bir edayla kafayı önüne eğiyor. Neyse biz de sağ elimizi kalbimize götürüp “eyvallah” haraketi çekiyoruz. Ortama çabuk adapte oluyoruz. Bizim kızlardan biri, adını “Bülent” taktığımız kadına 5’lik kolye gönderiyor, diğer kızlarımız da başlıyor göbek atmaya, fıkır fıkır oynamaya. Sahnedeki kadınlar, org’cu abi, garsonlar ve tüm müşteriler ŞOK!… Ardından çılgınca alkış. Veeeeeee bildiniz KOLYE…. Anlaşıldı.NAŞ-NAŞ. Artık mekandan uzama vakti. Sonradan öğreniyoruz ki bizim otelin yanında da benzeri bir pavyon var. Artık akşamları başka program yapmaya gerek yok. Dönüşte de teşekkür yemeğini beyoğlu pavyonlarında yaparız umarım.

KiNDER SURPRiSE KADINLARI

Umman hakkında derin bilgilerimizi günde 12 saat birlikte seyahat ettiğimiz rehber soförlerimizden öğreniyoruz. Diğer Umman detayları aşağıda. Ancak enteresan olan; şoförümüz Ali’nin babası gibi 9 veya daha fazla kadınla evli olanlar. Sorduk Ali’ye. Dedi ki; “Hele babamın zamanında tüm kadınlar full peçeli. Kadınları da anne seçiyor. Adam evlendikten sonra kadını görüyor, tanıyor.” Yani Kinder Surprise misali. Satın alıp paketi (peçeyi) açtıktan sonra görebiliyorsun içindekini. Peki ya beğenmezsen?. Problem yok. Anneee, bu olmadı bitane daha.. Bu da olmadı.. Bu yaşlandı, bu zayıfladı(Ummanda ööle), çirkinleşti, huysuz çıktı.

Son cümlelerimi bir-iki gözlemime ayırayım. Ör. Her benzin doldurduktan sonra arabayı şööle bi sallayıp, depoda boş yer açıp tamamlıyorlar. Arabanın içinde ve olayı bilmiyorsanız herseferinde gaspa uğradığınızı sanıyorsunuz. “I.B.M” sistemi tüm arap ülkelerinde olduğu gibi burada da geçerli. Yani (I)inşallah – (B) Bukra – yarın demek ve (M) Maşallah. Garsondan kola isteseniz “bukra inşallah” diyecek. O derece. Her yer, dağ-taş, cadde-sokak keçi dolu. Özgürce sokak köpekleri gibi dolaşıyorlar. Bir iki inşaat firmamızın yanısıra, Şişecam, Ülker, Kent heryerde. Bilhassa Antakyalı Türk restaurantları popüler yerler. Hemen tüm erkekler entarili. Bulundukları sosyal statüyü kafalarındaki sarıkların renkleri ve sarış detayları belirliyor.

Son Söz; Umman; Henüz bozulmamış doğası, ürperten büyüleyici dağları, derin kanyonları, yemyeşil vadileri, halkın misafirperverliği, yerel mutfağı, uzakdoğuyu aratmayan muhteşem otelleri, Kızıldeniz’e aşık atan denizi, dalgıçlar için onlarca batık ve balıkları ile Umman görülmesi gereken en önemli arap ülkelerinden biri. Ve turizm hala bakir. Fırsatı kaçırmayın. Cuba örneği önümüzde. Yarın Ummanı görmek için çok geç olabilir.

UMMAN BiLGiLERİ

Resmi adı: Umman Sultanlığı

Başkenti: Muscat (Nüfusu: 90.000)

Diğer önemli şehirleri: Matrah, Mirbat, Suveyh, el-Habura.

Yüzölçümü: 306.000 km2

Nüfusu: 1.700.000

Km2 başına düşen insan sayısı: 5.5

Nüfus artış hızı: % 4

Etnik yapı: Nüfusun % 73.5’i Arap, % 19’u Beluci, % 3’ü Farisi (İranlı), % 2’si Urdu (Pakistanlı), % 1.7’si Sevahili, kalanı da Hindistanlıdır.

Dil: Resmi dil Arapça’dır.

Din: Resmi din İslâm

Coğrafi durumu: Ortadoğu ülkelerinden sayılan ve Arap Yarımadası’nın güneydoğusunda yer alan Umman, kuzeyden Birleşik Arap Emirlikleri ve Basra Körfezi, kuzeydoğudan Umman Körfezi, güneyden Hint Okyanusu, batıdan Yemen, kuzeybatıdan Suudi Arabistan ile çevrilidir. En yüksek yeri Cebeli Ahdar (Yeşil Dağ) (3108 m.)’dır. Topraklarının % 5’i tarım alanı, az bir kısmı orman, kalan kısmı ise büyük ölçüde çöldür. Tarıma elverişli arazilerinin çoğunu sahil boyunca uzanan ovalar oluşturmaktadır. Umman’da sıcak ve kurak bir iklim hâkimdir. Sahil bölgeleri iç bölgelere göre daha çok yağmur alır. İç kesimlerde sıcaklık bazen 54 dereceye kadar yükselir. Umman Körfezi kıyısında yer alan başkent Maskat’ta yıllık sıcaklık ortalaması 28.4 derece, yıllık yağış ortalaması ise 106 mm.’dir.

Yönetim şekli: Umman, sultanlıkla yönetilmektedir. Sultanların harici imamlarından olması geleneği 1820’den sonra kalkmıştır. Sultan oldukça geniş yetkilere sahiptir. Umman, BM, İKÖ (İslâm Konferansı Örgütü), Arap Devletleri Birliği, Körfez İşbirliği Konseyi gibi uluslararası örgütlere üyedir.

Tarihi: Resulullah (a.s.) zamanında Umman, Ca’fer ve Abd adında iki kardeş tarafından yönetiliyordu. Onlardan önceki yönetici ve bu iki kardeşin babaları olan Culenda ise İranlılar tarafından Umman kralı olarak tanınmıştı. Umman o zaman bir İran sömürgesi gibiydi. Resulullah h. 7 yılında (m. 628) diğer devlet yöneticilerine olduğu gibi Umman krallarına da bir dine davet mektubu gönderdi. Umman’ın iki hükümdarının bu mektuba nasıl cevap verdikleri bilinmiyor. Ancak her ikisi de kısa bir süre sonra Müslüman olmuştur. Müslüman olmalarından sonra Umman’ın iki yöneticisi olarak İslâm devleti tarafından da tanındılar. Ancak Resulullah (a.s.)’ın mektubunu Umman hükümdarlarına götüren Amr bin As (r.a.) bu ülkeye özel vali olarak tayin edildi.

Amr bin As (r.a.) orada İslâm’ı yaymak, Müslüman olanlardan zekât toplamak ve İslâm devletine verilmesi gereken diğer vergileri almakla görevlendirilmişti. Hz. Ali (r.a.) döneminde ortaya çıkan siyasi karışıklıkların Umman’da ciddi yankıları oldu. Bu yüzden Haricilik bu ülkede hızla yayıldı. Hatta Umman bu mezhebin merkezi haline geldi ve Hz. Ali (r.a.)’nin ordusu karşısında yenilgiye uğrayan haricilerin çoğu bu ülkeye sığındılar. Umman haricileri Emeviler döneminde bağımsız devlet kurma isteğiyle ayaklandılarsa da bu arzularını gerçekleştiremediler. Ancak 748’de Umman’da örgütlenerek kendi imamlarını seçtiler. İlk harici imamı olarak da yukarıda adı geçen eski Umman kralı Cülenda’nın torunlarından olan Cülenda seçilmiştir. 752’de de Umman’da Abbasiler’e tabi bir harici yönetimi kuruldu.

Bu tarihten sonra Umman’ı harici imamları yönetmeye başladı. İlk imamlar Ezd kabilesine mensup olduğundan onlara Ezdiler denmektedir. (Yine Cülenda’nın soyundan gelmeleri dolayısıyla Cülendiler olarak da adlandırılır.) 913 – 928 yılları arasında ülkeyi Benu Same kralları yönetti. 928 – 951 yılları arasında da Vecihiler yönetimi ele almışlardır. Ancak bu dönemde harici imamları halk arasındaki otoritelerini yine korumuşlardır. 951’de imamlar devlet yönetimini tekrar aldılar. 1154’te devlet yönetimi Nebhani krallarına geçti. Nebhanilerin yönetimi 1406’ya kadar sürdü. İmamlar bu dönemde de halk arasındaki dini otoritelerini korumuşlardır. 1406’dan sonra ise yeniden devlet yönetimini ele aldılar. Bu anılanlar her ne kadar Umman’da özerk birer yönetim kurdularsa da dışarıda sırasıyla Abbasiler’e, Buveyhiler’e, Selçuklular’a, Moğollar’a, Harezmşahlar’a, Celayirliler’e, Timurlular’a ve Safeviler’e tabi olmuşlardır. Ancak bu tabiiyet söz konusu yönetimleri Umman üzerinde fazla söz sahibi kılmıyordu ve sembolik bir bağlılıktan ibaret kalıyordu.

1517’den sonra Umman, Osmanlı nüfuzuna girdiyse de bir Osmanlı eyaleti olmadı. 16. yüzyılın başlarından itibaren Portekizli sömürgeciler Umman kıyılarına çıkarak Muscat ‘ı ve sahildeki diğer bazı bölgeleri işgal ettiler. İç kesimlerde ise yine yerli yönetim hükmünü sürdürdü. 1624’te Umman halkı Cülendi imamlarının yönetimlerine karşı çıkarak imamlar silsilesinde yeni bir devir açtı. Bu tarihte imamlığa ve devlet yönetimine Ya’rubilerden Nasır bin Mürşid getirildi. Yarubilerle Portekizli işgalciler arasında şiddetli çarpışmalar oldu ve 1650’de I. Sultan zamanında Portekizli işgalciler ülkeden tamamen çıkarıldı. Ya’rubiler’in yönetimi 1741’e kadar sürdü. 1741’de daha önce Ya’rubilerin Sohar valisi olan Ahmed bin Said bin Muhammed hükümdarlığa seçildi. Ancak Ahmed bin Said’in imam unvanı alması 1750’de gerçekleşmiştir. 1783’te Muscat resmen başkent ilan edildi. 18. yüzyılın sonlarında İngilizler Umman’la ilgilenmeye başladılar ve 1800’de Umman sultanıyla Doğu Hindistan Şirketi arasında bir anlaşma imzalandı. Bu anlaşmanın verdiği hakla adı geçen şirketten bir memur Umman’ın başkenti Muscat ‘a yerleşti.

Umman hükümdarı daha sonra Fransa’yla da ilişkilerini sıklaştırdı. Ancak İngilizler 1850’den sonra Arap yarımadasındaki bazı bölgeleri işgal ederek bölgedeki nüfuzlarını artırdılar. 1854’te Umman’a ait Huryan – Muryan adaları İngilizler’e bırakıldı. Böylece Umman üzerindeki İngiltere – Fransa rekabetini İngilizler kazanarak, 1917’den sonra bu ülkeyi tamamen kendi nüfuzlarına aldılar. Ancak Umman’daki geleneksel saltanat varlığını sürdürdü. İngilizler zaman içinde Umman sultanlarıyla imzaladıkları anlaşmalarla bu ülke üzerinde geniş ticari ve siyasi ayrıcalıklar elde ettiler. Umman, 20 Aralık 1951’de bağımsızlığını ilan ettiyse de İngiltere iç karışıklıklardan yararlanarak bu ülke üzerindeki siyasi nüfuzunu devam ettirdi. Bağımsızlığın ilan edildiği tarihteki Umman sultanı IV. Said’di. 1970’de sultanlığa İngilizlerin desteklediği ve hâlen bu görevi yürüten Kâbus bin Said getirildi. Kâbus, kendisini istemeyen halk kitlelerinin ayaklanmalarına karşı İngiltere’den askeri yardım alarak tahtını koruyabildi.

Dış problemleri: Yemen’le Umman arasında uzun yıllar anlaşmazlığa yol açan sınır meselesi Ekim 1992’de imzalanan bir anlaşmayla sonuçlandırıldı. Bu anlaşmadan sonra iki ülke ilişkileri düzelme yoluna girdi. Hürmüz boğazının kullanımı konusu Umman’la Körfez’de çıkarı olan dünya ülkeleri arasında zaman zaman problem oluşturmaktadır. Söz konusu ülkeler boğazın serbest geçişe açık olmasını isterken Umman sadece tehlike oluşturmayan gemilerin geçişine açık olmasını ve bu konuda kendisine denetim yetkisi tanınmasını istemektedir. Ancak Umman bu isteğini kabul ettirmekte kullanacağı bir yaptırım gücüne sahip olmadığından genellikle Körfez’de çıkarı olan ülkelerin dedikleri olmaktadır. Umman yine de meselenin peşini bırakmıyor.

İslami Hareket: Umman Müslümanlarının % 70’ini ibadiler oluşturuyor. 1820’den önce sultanların bu mezhebin imamlarından olması şartı vardı. (Bkz. Din, Yönetim ve Tarih kısımları.) İbadilerin kendilerine özel bir dini hiyerarşileri ve eğitim sistemleri var. Ancak Batının etkisindeki yönetimin dini yönden bilgilenmeyi çok fazla önemsemeyen ve gerek kişisel hayata gerekse toplum hayatına dinin yön vermesi için herhangi bir çaba harcamayan tutumu sünnilerle birlikte İbadileri de etkiledi. Bununla birlikte son yıllarda Umman’da da gerek İbadiler ve gerekse sünniler arasında yeniden bir İslâmi şuurlanma ve uyanış hareketi başladı. Bu, gençlik, özellikle üniversite gençliği arasında daha bariz bir şekilde görülüyor. Yönetim toplumdaki bu İslâmi uyanışı dikkate alma gereği duyarak üniversitelerde İslâmi ölçüler doğrultusunda bazı düzenlemeler yaptı. Bunun yanı sıra bir yerleşim merkezinde ilkokula giden kız öğrenci sayısının 100’ü bulması halinde kız öğrenciler için ayrı bir okul açılıyor. Halkın dini hassasiyetini dikkate alan buna benzer daha başka düzenlemelere de gidiliyor. Ancak yönetim dizginleri elinde tutmak ve bir muhalefet oluşmasına zemin hazırlayacak şartların ortaya çıkmasını engellemek için örgütsel çalışmalara pek fırsat vermiyor.

Ekonomi: Umman ekonomisi öncelikle petrole dayanır.

Para birimi: Umman Riyali = 2,58 USD

Gayri safi milli hasılası: 9 milyar 605 milyon dolar. (Yıllık safi artış: % 3.5)

Kişi başına düşen milli gelir: 5650 dolar.

Dış ticaret: İhraç ettiği ürünlerinin başında ham petrol ve doğal gaz gelmektedir ihracattaki payı: % 91.5

Sanayisi: Petrolle ilgili tesisler gelir..

Eğitim: Okuma yazma bilenlerin oranı % 42’dir.

Sağlık: 968 kişiye bir doktor düşmektedir

Not: Bazı veriler “vahdet” sitesinden alınmıştır.

Sevgilerimle

***

Cem Polatoğlu

TourAndiamo

Atlas, her kentinde hummalı imar faaliyetinin sürdüğü, sokaklarını din polisi “mutavva”nın denetlediği, 5 bini aşkın prensin bulunduğu ve turist olarak girilemeyen Suudi Arabistan Krallığı’ndaydı; onu saran sır perdesini aralamaya çalıştı.

Adını sık duyduğumuz ama hakkında fazla bilgiye sahip olmadığımız, kendini adeta gizleyen bir ülke Suudi Arabistan. İslam tarihi açısından taşıdığı önemle, kutsal toprakları, kraliyet, petrol ve kıskançlık uyandıracak zenginliğiyle anılır hep. Arap Yarımadası’nın beşte dördünü kaplayan, yaklaşık 27 milyon nüfuslu ve kadim bir kültürden beslenen bu ülke, daha ilk adımdan itibaren insana farklı, kendine özgü bir yerde olduğunu hissettiriyor.

Suudi Arabistan topraklarını ilk kez görüyordum uçak Riyad’a inmek için alçaldığında. Uçsuz bucaksız bir düzlüğün ardından heyecanım alabildiğine büyüdü. Daha önce hiç bu kadar kule vinci bir arada görmemiştim. Artık Ortadoğu’nun kalbi olmaya aday, büyük ve iddialı bir merkezdeydim.

Başkent Riyad, 6 milyonluk nüfusuyla Suudi Arabistan’ın en büyük yerleşimi. Aralarında Türk firmalarının da bulunduğu çok uluslu inşaat şirketlerinin durmaksızın çalıştığı dev bir şantiye alanı. “Kral Abdülaziz Finans Merkezi” kompleksi tamamlandığı zaman Ortadoğu’nun ekonomik ağırlık noktasının buraya kayması bekleniyor. Yeni bir borsa kurulması bile planlanıyor. Hava şartları, kum fırtınaları izin verdiği sürece gece gündüz çalışılıyor.

Bu büyük finans kentinin merkezine ilerledikçe banka binaları ve oteller göğe doğru yükseliyor. Kraliyet Merkezi adlı bina ise tüm heybetiyle Riyad’ın simgesi; alt katları alışveriş merkezi, üst katları ise otel ve iş merkezi. Allah’ın adlarına ithafen 99 kata sahip bu devasa gökdelenin seyir terası, kentin tüm manzarasını gözler önüne seriyor. Geniş caddeleri ve bakımlı binalarıyla gayet düzenli bir kent görünümünde Riyad. Kralın burada yaşaması nedeniyle kurallar da oldukça sıkı. Din polisi olarak adlandırabileceğimiz “mutavva”, etkisini burada daha da çok hissettiriyor.

Sadece Riyad’da değil, tüm Suudi Arabistan’da sokağa çıkmak için en doğru zaman akşam saatleri. Gündüz dışarıda kimselere rastlanmıyor. Alışveriş merkezleri, restoranlar genellikle 16:00’da açılıyor ve akşam bir anda ortalık canlanıyor. Bu arada Suudi Arabistan’da namaz saatlerinde sokakta olmak yasak. Müslüman olmayanlar araçlarının içinde ya da görünmeyecekleri bir yerde bekleyebiliyor. Aksi durumda mutavvanın sizi namaz kılmanız için camiye davet etmesi büyük bir ihtimal. Ülkeye girerken de pasaport kontrolü sırasında dini inancınızı bildirmeniz isteniyor.

Vahabi öğretisinin getirdiği katı kurallar Suudi Arabistan’da toplumsal yaşama damgasını vuruyor. Elbette mahremiyete büyük önem veriliyor. Restoranlarda, alışveriş merkezlerinde, kafelerde aileler için ayrı giriş kapıları var. Birçok alışveriş merkezi de belli bir saatten sonra kapılarını sadece ailelere özel olarak açıyor, diğerleri içeri alınmıyor. Aynı uygulama kimi kitabevi, restoran gibi mekânlar için de geçerli. Tüm bu yerlerde namaz saatlerinde ziyaretçiler dışarı çıkıyor, mekân kapatılıyor ve namaz sonrası yeniden açılıyor. Kuralları bilmek, toplumun hassasiyetlerine dikkat etmek Suudi Arabistan’da çok önemli.

Suudi Arabistan’da konuk olduğum bir düğünde de kadınlar ve erkekler birbirini hiç görmeden eğleniyordu. Biri Türk, biri Lübnanlı çiftin düğününün yapıldığı salonda farklı yerlerde toplanmışlardı. Kadınlar tarafında ayrı müzisyenler vardı, onlar da kapalı bir odadaydı ve kadınları hiç görmüyorlardı. Müzisyenlerin odasına kurulmuş kamerlarla kadınlar onları izliyor, bazen de istek parçalarını iletiyordu. Düğünler geç saatlerde başlıyor ve gecenin ilerleyen saatlerine kadar sürüyordu.

Ama gençler, ülkenin sıkı kurallarının içinde kendilerine çıkış yolları bulmaya çalışıyor. Dışarıda buluşma konusunda yaşadıkları güçlüklerden dolayı evlerde bir araya geliyorlar. Bu konuda en önemli nokta güven duygusu. Buluşmaya katılanlarının birbirlerine verdikleri güven, bir sonraki etkinlik için en önemli referans. Buluşma sahiplerinden Mahmut (onun ve diğerlerinin tam adını veremiyoruz), bir okulda öğretmenlik yapıyor. Arkadaşlarıyla belli günlerde bir araya gelip sohbet ediyor ve gitar çalıyorlar. Hatice, ise ayda yılda bir gün buraya gelip müzik dinleyebilmek ve sigara içebilmek için bunca sıkıntıya girdiğini anlatıyor.

Grafik tasarım öğrencisi Ayşe, ülkedeki dinamikleri anlamamız için bize şu örneği veriyor: “Babam oldukça ileri görüşlü ve eğitimli biri. Ama Suudi Arabistan’da yaşadığımızı unutmamamız lazım. Okuldaki ödevim için fotoğraf çekmem gerekiyordu. Dışarıda stüdyolara gidip çekim yapamazdım. Babam da evde küçük bir fotoğraf stüdyosu kurdu. Ben başka bir odada oturup, stüdyoda bulunan video kamera aracılığıyla fotoğraf çekiminin teorik bilgilerini eve gelen fotoğrafçıyı izleyerek öğreniyorum. Pratik yapma şansımın belki de hiç olmayacağını bile bile.” Ayşe şunu da ekliyor: “Burada herkesin makinesi var, fotoğraf çekmek mümkün; ağaçları, heykelleri ve Kızıldeniz’i…”

Kadınlar siyah, “abaya” ismi verilen kıyafetler giyiyor. Suudi olmayan kadınlar yüzlerini örtmek zorunda değil. Bir Suudi kadını yüzünü örtmeden ve ailesinden bir erkek yanında olmadan dışarı çıkamıyor. Mutavva, araçları durdurma hakkına sahip. Aynı aileden ya da “kefillikten” olmayan, aynı firmada çalışmayan kadın ve erkeklerin aynı araç içinde olması çoğu zaman suç kabul ediliyor. Ancak ülkedeki yabancılar için bazı farklı uygulamar da mevcut. Örneğin yabancı kadınların çalışması mümkün; banka, sağlık merkezi gibi yerlerde çalışan kadınların çoğu Filipinler, Malezya gibi Asya ülkelerinden. Ağır işlerde ise Afganistan, Pakistan, Hindistan gibi ülkelerden gelen erkek işçiler görev alıyor. Devletin kendi vatandaşlarına sağladığı ekonomik imkânlar, işleri daha çok yabancıların yapmasına neden oluyor.

Riyad

Resmi adıyla Suudi Arabistan Krallığı’na turist olarak gelinemiyor; ülkeye hac, umre ve çalışma vizeleriyle giriş yapılıyor. Ancak çalışabilmek için de mutlaka bir şahsın veya bir firmanın kefil olması gerek. Bu sisteme “kefaliyet” deniyor; kefil olmadan “ikame” denen oturma ve çalışma iznini almak mümkün değil. Her türlü resmi işlemde kefilden yazı getirmek, onayını almak gerek. Kimi zaman kefiller bu hizmetin karşılığı olarak çalışanın maaşının bir kısmını alabiliyor. Ülke dışına çıkmak için de kefilin onayı ve daha önce teslim aldığı pasaportu çalışana geri vermesi gerek.

Kral Abdullah bin Abdülaziz, Suudi Arabistan’da büyük saygı görüyor. Suud ailesi, ilk kral Abdülaziz bin Suud’dan beri ülkenin yönetiminde. Arap Yarımadası, 1500’lü yıllarda Osmanlı egemenliğine girmişti. Çalkantılı bir tarihe sahip Suudi Arabistan toprakları, 1900’lerin başında da Osmanlılarla İngilizler arasındaki mücadelelere sahne oldu; diğer büyük devletler de dünyanın bu bölgesini hep etkinlik sahaları içinde tutmaya çalıştı. Suud ailesi, güçlü bir monarşik yönetimin temellerini attı ve Suudi Arabistan Krallığı 1932’de resmen kuruldu. Birleşmiş Milletler’in kurucu üyeleri arasında bulunan Suudi Arabistan, petrolün sağladığı kazançla kısa sürede büyük değişiklikler yaşadı. Günümüzde G20 ülkelerinden biri; ayrıca Arap Birliği, OPEC gibi organizasyonlara üye.

Suudi Arabistan’da krallık ailesinden 5 bini aşkın prens var. Hemen hemen hepsi devletin birçok kademesinde üst düzey yönetici olarak görev yapıyor. Bir sohbet sırasında genç bir kız, prenslere bakışın halk arasında kimi zaman farklılaştığını gösteriyor. “Milli bayramda Cidde sokaklarında biz de ailece herkes gibi bayrağımızı sallıyorduk. Bir anda dörtnala giden bir atın sesini duyduk. Kalabalığın ortasında bize doğru geliyordu. Atın üstünde etrafına umursamaz bakışlar atan, geriye yaslanmış prens, kalabalığı çileden çıkarmıştı…”

Günbatımı Kenti Cidde

Kızıldeniz kıyısındaki Cidde, 4 milyonluk nüfusuyla Suudi Arabistan’ın bir diğer önemli yerleşimi. Muhteşem bir günbatımına sahip kent, ülkenin en canlı merkezlerinden. Kraliyet ailesinin genç fertleri, üniversite öğrencileri ve yabancı çalışanlar bu sahil kentinin caddelerini hareketlendiriyor. Cidde’nin meydanlarını ise büyük, iki katlı bina yüksekliğinde heykeller süslüyor; bisikletler, çekiçler, kovalara konmuş çiçekler gibi… Suudi Arabistanlılar, bu heykellerin altında serinleyip aileleriyle birlikte günün yorgunluğunu atıyor. Ailelerin bulunduğu alanlara bekâr erkeklerin girmesi yasak.

Cidde, altyapısındaki sıkıntılar nedeniyle dönem dönem sellere maruz kaldı. En son 2009 yılında yaşanan felekatte çok sayıda insan hayatını kaybetti. Bu olayın ardından Kral Abdülaziz’in talimatıyla sel döneminden 100 gün önce suları engelleyecek bir projeye başlandı. Kral için bir itibar meselesi olan proje zamana karşı da bir yarıştı. Her an yağmurlar başlayabilir, dağlardan inen sular Cidde’ye bir yıl önceki acıları yeniden yaşatabilirdi. Ama Türkiye’den gelen bir inşaat firması Suudi Arabistan’a inşaat ekipmanlarıyla adeta çıkarma yapıp projeyi kralın da öngördüğü süreden önce tamamlamayı başardı.

Petrol, ülkenin en büyük gelir kaynağı. Burası tam anlamıyla “petrolün sudan ucuz olduğu” bir yer. Suudi Arabistan’da bunu her alanda hissediyorsunuz. Stop ettirilmeyen araçlar, büyük klimalar, ışıl ışıl bir ülke. Suudi Arabistan’daki petrol yataklarını işletme çalışmaları 1940’larda ARAMCO firmasının yatırımlarıyla başladı. Petrol, bundan çok daha önce bulunmuş ve Amerikan firmaları çoktan bu konuda imtiyazlar kazanmıştı. Ama bu imtiyazlar giderek büyüyen tepkiler alınca 1950’de yeni bir anlaşmaya varıldı. Ülkede hâlâ petrol işletmeciliği konusunda tek söz sahibi ARAMCO firması.

Petrolün sağladığı kazanç, etkisini kısa sürede gösterdi. Refah seviyesi yükseldi, kentler kral ve prenslerin adlarını taşıyan geniş caddelerle, dev binalarla donatıldı. Günümüzde Suudi Arabistan’ın ekonomisinin büyüklüğü, satın alma paritesine göre 600 milyar doları geçiyor; kişi başına gelir ise 25 bin dolar civarında. Ünlü uluslararası markaların çoğu ülkede boy gösteriyor. Reklam panolarında genellikle Arap kökenli ama Suudi Arabistanlı olmayan modeller kullanıyor. Kimi zaman tepkilerin önüne geçmek için kadın modellerin yüzü karartılıyor.

Kutsal Topraklar

Mekke’nin ise Suudi Arabistan için önemi apayrı. Kutsal topraklara yaklaştıkça benim de heyecanım giderek yükseliyor. Buraya sadece Müslümanlar girebiliyor; yolda Müslüman olmayanlar için mecburi yön tabelaları dikkat çekiyor. Kâbe’nin bulunduğu Harem-i Şerif’in ana girişinde kalbim yerinden çıkacak gibi atıyor artık. Kapıda sıkı güvenlik önlemleri var. Rehberim Razi’yle birlikte ihramlarımızı giymiş şekilde içeri adım atıyoruz. Dışarının boğucu sıcağı yerini Kâbe’nin huzurlu serinliğine bırakıyor.

Hac dönemi olmamasına rağmen büyük bir kalabalık var; dünyanın dört bir yanından gelmiş Müslümanlar bir arada. Osmanlı’dan kalma, yakında yıkılması planlanan revakları geçiyorum. Karşımda onca ihtişamı ile Kâbe duruyor, etrafında binlerce insan aynı ruh haliyle dönüyor. Razi ile omuz omuza kalabalığın arasına giriyoruz. “Dikkat et kendine” diyor ve sımsıkı koluma giriyor. Artık tavaf eden binlerce Müslümanla birlikte Kâbe’nin çekim gücüne kapılmış durumdayız. Bir, iki, üç derken kaç kez tavaf ettiğimi hatırlamıyorum. Fotoğraf çekmek, Kâbe’nin duvarına yaklaşmak ve bir kez olsun elini sürebilmek için herkes birbiriyle yarışıyor. Kâbe’nin duvarına yaklaştığımda Razi’nin beni ileriye doğru ittiğini hatırlıyorum. Etrafımızda binlerce Müslüman Kâbe’ye dokunmak, yanında getirdiği şeyleri onun duvarına sürmek için çabalıyor. Razi sayesinde birkaç dakika da olsa burada kalabiliyorum. Biraz daha kalmak istememe rağmen itişmelere dayanamayıp tekrar Kâbe’nin etrafında dönmeye başlıyoruz. Kâbe’ye yaklaşmak, buradaki havayı hissetmek insanın hayat boyu unutamaycağı bir deneyim kesinlikle.

Suudi Arabistan, hacıların ihtiyaçlarını karşılamak için Kâbe çevresini bir inşaat alanı haline getirmiş. Civardaki tepeler dinamitlerle patlatılıp yerlerine büyük oteller inşa ediliyor. Bu bölgelerde yaşayan Mekkeliler ise kentin başka mahallelerine taşınıyor. Mekke, oldukça çarpık bir kentleşmeye sahip; yeni yapılan binalar, yollar, tünellerle kent yeni bir çehreye kavuşuyor. Yakındaki lüks otellerin odalarında, Kâbe’den 24 saat canlı yayın izlemek mümkün. Ve ister alışveriş merkezi içinden, ister özel asansörlerle doğrudan Harem-i Şerif’e geçilebiliyor.

Kâbe’nin yakınında bulunan, inşaatı büyük ölçüde bitmiş saat kulesi dünyanın en yüksek yapılarından biri. Binanın en üst noktasında hilal şeklinde odalar bulunuyor. İnşaat firmasının üst düzey yetkilileri için yaptırılan bu odadan kuşbakışı tüm Mekke ve Kâbe görünüyor. Binanın en üst noktasındaki vincin operatörü, kendini çok şanslı hissettiğini söylüyor. “Şu anda aldığım paranın yarısına bile burada çalışabilirim, çünkü Kâbe’nin yanındayım, kutsal topraklardayım” diyor Pakistan’dan gelen operatör. Mekke’de inşaat işlerinde çalışacak işçi bulmak hiç de zor değil. Çalışanlar Kâbe’ye yakın olabilmek için her şartı kabul ediyor. Namaz saatlerinde işi bırakıp Kâbe’ye gitmek onlar için büyük nimet. Bu arada ülkede çalışma ortamlarında güvenliğe büyük önem veriliyor. Suudi Arabistan hükümeti, iş kazalarına karşı tüm tedbirlerin alınmasını zorunlu kılıyor ve bunlara uyulmadığında çok sert yaptırımlar uyguluyor.

Batılı şirketlerin çalışanları, bazı özel uygulamaları da beraberinde getirmiş. Suudi Arabistan’da kadın ve erkeklerin birlikte plaja gittiği, kadınların zaman zaman araba kullanabildiği özel bir bölge de bulunuyor. “Deyrul Aruz” isimli bu alan, çoğu Amerikalı olan yabancılar ve kraliyet ailesinin fertlerinin girebildiği bir tür tatil merkezi. Buna benzer daha küçük ölçekteki özel alanları “compound” ismiyle kentlerde de bulmak mümkün. Yüksek duvarların çevrelediği, kendine ait güvenlik elemanları bulunan bu yaşam alanları bir sır perdesinin ardında. Giriş çıkışlar sadece pasaportla yapılıyor. Suudi Arabistan vatandaşlarının içeri girme izni yok. Buralar çoğunlukla yabancı yöneticiler, üst düzey çalışanlar ve mühendislerin konakladığı yaşam alanları.Suudi Arabistan’ın dikkat çeken özelliklerinden biri de camilerin oldukça sade olması. Mezarlıklar da öyle. Hatta aile fertleri cenazenin nereye defnedildiğini bile bilmiyor, mezarların başında herhangi bir işaret de bulunmuyor. Mezarlıklar başında ağlamak, dua etmek de yasak. Buna uymayanlara toplum oldukça sert tepki gösterebiliyor. Suudi Arabistan’da cuma günleri tatil, sokaklar sessiz. Bu, ayrıca idam cezalarının infaz edildiği gün. Gazetelerdeki ilanların, anonsların halkı cuma namazı sonrasında uygulanacak idama şahitlik etmeye çağırması olağan bir durum.

Özgün bir diyar Suudi Arabistan. Onu saran sır perdesi de hiçbir zaman tam olarak aralanmayacak gibi görünüyor.

Suudi Arabistan Rehberi

NASIL GİDİLİR

THY Cidde, Dammam, Medine, Mekke ve Riyad’a direkt uçuyor. THY 444 0 849
Suudi Arabistan Havayolları, İstanbul’dan salı ve pazar günleri hariç, diğer günler Cidde ve Medine’ye direkt uçuyor.
Rezervasyon 212-213 09 90

VİZE-PARA

Suudi Arabistan’a gidecek Türk vatandaşlarının vize alması gerekiyor. Suudi Arabistan turist vizesi vermiyor. Ayrıca bayanlara da tek başına vize verilmiyor. Önceden İsrail’e giriş çıkış yapmış olan, pasaportunda İsrail kaşesi bulunanlara vize verilmiyor. Hac ve umre için ise Diyanet İşleri aracılığı ile Suudi Arabistan Hac Bakanlığı’ndan onay alınması gerekiyor. Hizmet, diplomatik ya da hususi vize sahibi olmanız Mekke’ye girebileceğiniz anlamına gelmiyor. Mekke girişinde yapılan kontrollerde “hac” için ayrı bir vize sahibi değilseniz, hangi amaçla geldiğinizi resmi olarak açıklamanız gerekiyor. Suudi Arabistan’a girişte verilen resmi formda din kısmını mutlaka doldurmanız gerekiyor.

Bütün yabancılar bu ülkeye bir Suudi Arabistan vatandaşının kefaleti altında gelir; onun işinde çalışır; oturma ve çalışma izinlerini onun vasıtasıyla alır. İşçiler izne ayrılacakları zaman gerekli çıkış-giriş vizesini kefil alır; bir işten ayrılıp başka bir işe girebilmeleri için de kefilin muvafakati aranır; ülkeden ayrılabilmek için kesin çıkış vizesini de kefil temin eder.

Suudi Arabistan Krallığı 

Büyükelçiliği 312-468 55 40
İstanbul Konsolosluğu 212-281 91 40
Suudi Arabistan’ın resmi para birimi riyal. Cidde ve Riyad’daki bazı alışveriş mekânlarında dolar ve avro geçerli.

GEREKLİ BİLGİLER

Suudi Arabistan’ın şeriat ile yönetildiğini unutmamak gerekiyor. Ülkeye giriş yapan herkes bu kuralları kabul etmiş sayılıyor. Ülkeye alkollü içeceklerin sokulması ve içilmesi yasak. Uygunsuz içerikli herhangi bir yayının sokulması yasak. Okuduğunuz gazetenin ya da derginin içindeki bir fotoğraf bile “uygunsuz” olarak kabul edilebilir. Suudi Arabistan’da her gün, bazı ilaç ürünleri uyuşturucu listesine alınabiliyor, ülkeye iyi niyetle ilaç sokan bir kişi, gözaltına alınabiliyor. Ülke içerisinde pasaportunuzu veya ikametinizi sürekli olarak yanınızda taşımanız gerekiyor. Namaz saatleri sırasında sokakta gezmeniz yasak. Kafe, restoran, alışveriş merkezleri gibi yerler namaz saati öncesi kapanıyor. Bankalar gün içersinde farklı saatlerde hizmet veriyor. Devlet bankaları saat 00:00’a kadar açık. Suudi Arabistan’da hicri takvim uygulanıyor. Perşembe ve cuma günleri tatil, haftanın ilk günü cumartesi. Aile ortamı dışında kadın ve erkek bir araya gelmiyor. Kadınların araba kullanması yasak. Suudi Arabistan’da kadınlar abaya giymek zorunda.

Türkiye Riyad Büyükelçiliği 966-1 482 01 01
http://riyad.be.mfa.gov.tr

Yazı ve Fotoğraflar: Kerem YÜCEL

Kaynak: Atlas Dergisi