İşte Ardahan’ı ilk o zaman duydum, Türkiye’nin diğer ucunda, Kafkas’lara açılan bir kapı… Yıllar sonra Kars Valiliği tarafından yapılan bir davetle yolum Ardahan’a düştü. İyi ki de düştü, güzel insanlar tanıdım. Kars, Ardahan ve Sarıkamış, tarih kitaplarının tozlu sayfalarından çıktı ve gerçek kimlikleriyle hayatıma karıştı. Aslında buralara yolu düşmemeli insanın, aylar önce yapılan tatil planları gibi özenmeli insan buralara da, heyecanlanlanmalı bu topraklar için. İlk tavsiyem budur. Sonra bu heyecanla önümüzdeki kış şu üç yere mutlaka hazırlanmalı: Çıldır Gölü, Ani Harabeleri ile Sarıkamış Kayak Merkezi.

Burası Ardahan, burada ekmek buzun altında…

Buzla kaplı Çıldır Gölü’nün hemen kenarında Atalay’ın Yeri adlı mekanın sahibi Atalay Uzunkaya ile gölde buzun altından avladığı şafak balığının gururu ile yürüyoruz. Evet, buz gölü yol eylemiş, uçsuz bucaksız bir beyazlığın ortasındayız. Kar neymiş orada anlıyor insan. Atalay Uzunkaya 54 yaşında, yan profilden bakınca Prens Charles’e benzediğini iddia ediyor, yalan da değil. Yıllarca İstanbul’da komilik, garsonluk, aşçılık yapmış, anlayacağınız Çiçek Pasajı’nda geçmiş gençliği. Ama İstanbul ona uymamış, “hanımı hiç bulaştırmadım, o bilmez oraları diyor,” çok mutlu hanımı İstanbul’un suyunu içmediği için. Atalay Bey, 90’larda İstanbul’dan memleketi Ardahan’a dönmüş. 1994’ten beri de göl kenarındaki mekanını işletiyor, buzu kırarak göle ağ atıyor kışları. İlk defa görüyorum böyle bir şeyi. Ağı attığı yerden çekeceği yere birlikte yürüyoruz ve Atalay Bey ağı çekerken neseflerimizi tutmuş balığı bekliyoruz. “Ekmek burada buzun altında, bunun bir de boş dönmesi var, eli boş dönmenin acısı gibi yoktur” diyor. Boş döndüğü de oluyor, 1 çekişte 10 kilo balık yakaladığı da. Yani her şey kısmetin kadar Çıldır Gölü’nde. Sarı Sazan’ı çok ünlü gölün, gidiniz tereyağda kızarmış sarı sazan yiyiniz, yanında rakınızı eksik etmeyiniz.

Bu bir Sazan Balığı’nın öyküsüdür ve inanın yazılmasa olmaz. Çünkü kısmetinin ötesini arayanlar,  Çıldır’a da gelmişler. Çok hızlı ürediği için İsrail sazanı atmışlar göle. İsrail sazanı ki gittiği ortamın doğal habitatını yok ediyor. Hal böyle olunca gölün doğal konuğu olan sarı sazan tehlikede, zararda. Bu da yetmemiş tabi, bir de kerevit atmışlar göle, “ağınıza takıldı mı yandınız, balık gelmez olur” diyor Atalay Bey. O yüzden sarı sazanın öyküsü mühim, avcı iştahının eline düşmüş çoktan.

Ermenistan sınırında sınırsızlık duygusu: Ani Harabeleri

Kars…Türkiye’nin en uç ili, 93 Harbi’nden sonra Rusların Anadolu’daki karargahı, çok daha eskilere gidince Ermeni Krallığı’nın başkenti Ani’ye ev sahipliği yapan dışı soğuk, içi sıcak sınır ili. Öyle benim düşündüğüm gibi ketum, suratsız değil çok davetkar, çok samimi. Kahvelerinde oturun tavla atın, esnafıyla sohbet edin, yolda avare bakının daha siz sormadan gelip yardım etsinler, öyle içten. Ama  şu kentleşme denen şey inşaat rantından çıkıp estetik bir anlayışa otursa da güzelim Kars, o kadar kasvetli görünmese, insanına benzese biraz.

Kars’tan 48 km yol alıp, Ani Harabeleri’ne adım atıyorum.  O an, zaman duruyor, sınırlar kalkıyor ve insanlık tarihi içinde küçücük kalıyorum. Ani, aslında tarihi M.Ö. 5000 yıl öncesine dayanan, İpek Yolu’nun Anadolu’ya girişteki ilk konaklama yeri. Dolayısıyla zengin bir ticaret merkezi. O dönemde yaşam mağaralarda sürmüş ama Kars’a adını veren Karsaklar, M.S. 4’üncü yy’da iç kaleyi yapmışlar ve Ani, Orta Çağ kenti olmaya başlamış. Ama şehir altın devrini, M.S. 10’uncu yy’dan sonra  Ermeni Bagrationi ailesi tarafından kurulan Ermeni Krallığı döneminde yaşamış. Kent sonraları, Bizans, Selçuklu, Şeddadi Kürt Beyliği, Gürcü Beyliği, Moğollar gibi pek çok farklı yönetim atlatmış. Timur’un Anadolu’ya girişi ile tahrip edilmiş ve Osmanlı-İran Savaşları ile, 16’ıncı yy’da tamamen terk edilmiş.

Ani’de beni en çok etkileyen, antik çağdan bugüne kalan derin sessizlikte zaman kavramını unutmuş olmam. Bir de el sallasam görülecek Ermeni köyüyle, Ermenistan sınırını oluşturan dereye dalıp gitmem. Bu dere, o uçsuz bucaksız coğrafyada öylesine kendi seyrinde ki çevresindeki 3-5 tele sınır demesek sınır gibi gelmiyor. O sınırsızlık içinde sınırları unutuyor insan. İşte o yüzden mucizevi bir güzelli Ani. İki taraflı geçişin yasak olduğu, sınırların geçilmez olduğu iki ülke arasında biraz alaycı bir duruşu var sanki Ani’nin, ya da ben öyle görmek istedim. Bazen insanın yapamadığını taş duvarlar yapıyor.

“Erzincan – Erzurum – Kars Kış Koridoru:” Sarıkamış Kayak Merkezi

Ben aslında kışa ve kara karşı temkinli bir insanım. Çok kayak insanı da sayılmam. Ama şunu gördüm, Sarıkamış’ın kristal karı o kadar güzel ki ister yuvarlanın, ister düşün, ister yürüyün, karla ne kadar hemhal olursanız olun üzerinize yapışmıyor. Kayakla ilgileneneler için tam aranan kar diyebilirim. Kristal kar, el değmemiş ormanla buluşunca yeşil ve beyazın içinde huzuru buluyorsunuz. Belki de kayma isteği duyuğum tek yer, doğallığından olsa gerek… Sarıkamış Kayak Merkezi aslında “Erzincan – Erzurum – Kars Kış Koridoru” denilen AB Projesi’nin bir parçası. Şu an Kars Özel İdaresi işletiyor ama kısa zaman sonra özelleşecek. Burada beni en çok şaşırtan, Sarıkamış’ın kayakla ilgilenen Batılı nüfusun yeni keşfettiği bir yer olmasının yanı sıra, kendi halkının da gelip kayakla ilgilenmeye başlaması. Sarkıkamış’ın kendi insanında bu isteği yaratmış olması. Telesiyejlerde Karslı ve çevre illerden kayakçıları da görüyorunuz. Bölge halkı için, çetin iklim koşulları, neredeyse profesyonelce yapılan bir spor avantajına dönüşmüş. Bunu çok net bir şekilde hissettim ve mutlu oldum. Sarıkamış Kayak Merkezi için, yatırımın halka geri dönmesinin, hem istihdam hem de kültürel açından en güzel örneklerinden biri desem yanlış olmaz.

1) Mavrovo, Üsküp

7 Aralık itibariyle kayak sezonunu açmış olan Mavrovo’ya Üsküp’ten ulaşılır. Toplam 5.700 metrelik 11 ski lift ve 3 chair lift’ten oluşan Mavrovo kayak merkezi, saatte 11.100 kişilik kapasiteye sahip. Toplam uzunluğu 25 km olan pistler,  yeni başlayanlar için olduğu kadar ileri seviyedekiler için de gayet keyifli. Chair lift bağlantısı olan pistlerin uzunluğu 5.000m, ski lift bağlantısı olan pistlerin uzunluğu ise 10.000 metredir. Chair lift’lerin bulunduğu pistlerde müzik yayını ve ışıklandırma bulunduğu için hava ve pist koşullarına bağlı olarak saat 22:00’ye kadar gece kayağı yapılmasına imkan vermesi sebebiyle Avrupa’daki popüler kayak merkezleri arasına girmiştir.

15km’lik Cross Country parkuru ve macera tutkunları için Alpin Ski ve Nordik parkurları oldukça tatmin edicidir.Üsküp’e yakın olmasından dolayı, vaktiniz varsa zaman ayırıp kayak tatili yanı sıra Üsküp gezisi de yaparak  bir taşla iki kuş vurabilirsiniz.

2) Sochi, Rusya

2014 Uluslararası Kış Olimpiyat Oyunlarına ev sahipliği yapacak olan Sochi’deki Krasnaya Polyana adlı kayak köyü, dünya standartlarında hizmet sunuyor. Alpika, Carousel, Rosa Khutor ve Phesakor olarak dört temel tesisin bulunduğu kayak merkezi, bu yıl olimpiyatların yapılıyor olmasıyla kayak keyfi, her zamankinden çok daha canlı ve renkli olacağa benziyor.

Kayak merkezinin yanı sıra kış turizmiyle geçimini sağlayan kasabanın yukarı tarafındaki dağlarda, kaplıcalar ve tatil köyleri de bulunuyor. Kayak yapmanın yanı sır dağ turizminin nimetlerinden de faydalanabilirsiniz.

3) Palandöken, Erzurum

Ülkemizin en iyi kayak pisti olarak tanımlanan Palandöken Kayak Merkezi, Erzurum şehir merkezine sadece 7 km uzaklıkta bulunmasıyla kent merkezinde konaklama imkanı da sunar. Hava şartlarına bağlı olarak, Aralık ayının sonundan Mayıs ayına kadar kayak keyfi sunan Palandöken, kayak mevsimi boyunca ‘toz kar’la kaplı olur. Toplam 30’ya yakın pistin ikisi slalom ve büyük slalom için Uluslararası Kayak Federasyonu tescil edilmiş olimpik pistlerdir. Bunlardan biri Kapıkaya diğeri ise merkezin en zor pisti olan Ejder Pisti’dir. En uzun pisti 12 km olan kayak merkezi; 5 telesiyej, 1 teleski, 2 baby lift ve 1 gondol lift ile hizmet vermektedir. Aynı anda 5 bin kişinin kayak yapabildiği Palandöken’de gece kayağı imkanı da bulunmakta ve bu çok keyifli olarak müzik yayını eşliğinde yapılabilmektedir.

Yoğun kar yağışı ve geceleri -40 dereceye varan soğuk hava nedeniyle kaliteli ‘toz kar’ özelliğiyle snowboardcular için de ideal bir merkez.Ayrıca  4 ve 5 yıldızlı oteller, kayak evi, restoran ve kafeler bulunan Palandöken’de kayak malzemeleri kiralama imkanı da mevcuttur.

4) Bukovel, Lviv

Ukrayna’nın ilk ve en büyük kayak merkezi Karpati bölgesindeki Bukovel’e Lviv üzerinden ulaşabilirsiniz. 16 lifti ve toplamda 50 km uzunluğunu bulan pistleriyle Avrupa standartlarında kayak keyfi sunan Bukovel’de uzunlukları 600 m ile 4 km arasında değişen 61 pist bulunuyor. 12 pist başlangıç seviyesindekilere yönelikken, 41 orta derece, 8 pist ise profesyonel seviyede kayanlar için düşünülmüş. Kırmızı yani orta derece zorluktaki pistlerde gece kayak yapma imkanı da 17:00-20:00 saatleri arasında sunuluyor.

Çok geniş bir alan üzerine kurulu olan Bukovel’de pek çok tesis var. Farklı bütçelere göre düşünülmüş konaklama seçeneklerinden restoranlara, gece kulübünden bowling salonuna kadar tüm detaylar düşünülmüş. İngilizce pek yaygın olmadığı için Lviv’den yola çıkarken bir rehberden faydalanmanızı öneririz.

5) Erciyes, Kayseri

Kayseri şehir merkezine 25 km uzaklıkta bulunan Erciyes Kayak Merkezi‘nde kayak sezonu Aralık ve Nisan ayları arasını kapsar. “Toz kar” özelliği ile snowboard yapanların da tercih ettiği Erciyes, Türkiye’nin en ucuz kayak merkezi olarak tanımlanabilir. Neden mi? Kayak merkezine şehir içinden belediye otobüsü ile 30 dakika civarında ulaşım sağlanabiliyor. Kent merkezinde her bütçeye uygun konaklama alternatifleri mevcut ve 40-50 TL’ye kayak takımı ve kıyafeti kiralanabiliyor. Ayrıca 20-30 TL’ye gün boyu mekanik tesislerden yararlanabilirsiniz.

Kayak merkezinde hizmet veren çeşitli kategorilerde 6 otel bulunuyor. Eğimleri %10 ile %30 arasında değişen toplamda 12 kayak pistinde, 3 teleski, 2 telesiyej ve 3 baby-lift bulunuyor. Saatte 1.800 kişiye hizmet verilen Erciyes Kayak Merkezi’nde açık havada mangal sucuk ekmek keyfi de bir başka. Mangalı gördüğümüzde kısa bir mola verip mangal sırasına girebilirsiniz, zira karda çok lezzetli ve zevkli oluyor.

6) Kapaonik, Belgrad

İrili ufaklı pek çok kayak merkezinin bulunduğu Sırbistan’ın en modern ve gelişmişi olan Kapaonik, yaklaşık 18 piste sahip. Orman içi kayakserverler tarafından tercih edilen kayak merkezinde teknoloji ve doğanın uyumu hissediliyor. Gece hayatını sevenler için barlar ve kafelerin de bulunduğu Kapaonik geceleri de oldukça hareketli ve eğlenceli. Daha fazla eğlence arıyorsanız karda (denizde yapılan gibi) Ringo yapabilir, dağ motoru veya ATV kiralayarak dolaşabilirsiniz. Aman dikkat sakın kaybolmayın.

7) Sarıkamış, Kars

Kar kalitesiyle ülkemizin en iyi 5 kayak merkezinden biri olan Sarıkamış, Cıbıltepe’deki doğal güzellikleri ve Alplerdeki kar kalitesine sahip ‘kristal kar’ ile ünlü. Sarıçam ormanları ile çevrili pistleri sayesinde rüzgara karşı korunaklı bir kayak keyfi sunan Sarıkamış’ta, bu sayede sınırsız off-pist imkanı da bulunuyor. Türkiye’de bu seviyede bir off-pist deneyimi yaşamanın sadece Sarıkamış’ta mümkün olduğunu da belirtelim.

Sarıkamış’ta 6 kayak pist ve 2 adet mukavemet pistte, 3 teleski ve 4 telesiyej ile saatte 3.000 kişiye hizmet verilebiliyor. 2.700 m yükseklikteki Cıbıltepe, farklı zorluk derecelerinde 5 pist bulunan 2 etaba sahip. Yeni başlayanlar için 2.400m uzunluğundaki ilk etap ve 2.200m uzunluğundaki zorluk derecesi daha yüksek olan ikinci etap.Toplam 12 kilometrelik uzunluğu pistlerin 5 kilometresi Uluslararası Kayak Federasyonu tarafından tescil edilmiş Cross Country alanı da bulunmakta.

Kayak sezonu Aralık ayından başlayarak Nisan ayına kadar süren Sarıkamış Kayak Merkezi’nde Ocak sonu – Şubat başı dönemde dondurucu soğuklar hakim olduğundan, dikkatli davranmak ve aşırı soğuklara uygun çok sıkı giyinmek gerekmektedir.

Faklı ve çeşitli seçenekler sunan 2 adet konaklama tesisinin bulunduğu Sarıkamış Kayak Merkezi, Kars’a 55km uzaklıktadır ve merkezdeki otellerin havaalanı transferleri bulunmaktadır.

8) Bjelasnica, Saraybosna

Bjelašnica Olimpik Kayak Merkezi, Jahorina, Saraybosna ve Igman kayak merkezleriyle birlikte 1984’deki Kış Olimpiyatları’na ev sahipliği yapmıştır. Merkezde 6 telesiyej bulunur. 3.100 metrelik Alp disiplinli ve büyük slalom pistinin yanı sıra 3.200 ila 550 metre arasında değişen uzunluklarda 4 pisti daha mevcuttur ve pistler mavi, kırmızı ve siyah seviyelerinde farklılaşan zorluk derecelerini kapsar. Savaş sonrası yapılan yatırımlarla yenilenen ve gelişen kayak merkezi Büyükannenin Vadisi anlamına gelen Babin Dol alanına yapılan otel, restoran ve barlarla modern yüzüyle kayak severleri bekliyor. Eğer sıkı bir kayak severseniz, Saraybosna’ya yolunuz kış aylarında düştüğünde, şehir merkezine yakın olan Bjelašnica’ya ya da Jahorina’ya, uğramanızı tavsiye ederiz.

9) Zabljak, Karadağ

Güzel ve heybetli Durmitor Dağı’nda bulunan Zabljak, Karadağ’ın kuzeyinde yer alır. Karadağ’ın en popüler kayak merkezi olan Zabljak’ta kayak sezonu yaklaşık 3 ay sürer. Üç farklı pistten oluşan kayak merkezinin en uzun pisti 3.500 metrelik Savin Kuk’tur. Diğerleri ise 2.630 metrelik Stuoc ve yeni başlayanlara uygun olan yokuş aşağı düz inen 800 metrelik Javorovaca’dır. Ayrıca Cross-Country kayakçıları için 3km’den 12km’ye kadar uzanan parkurları bulunmaktadır. Çift kişilik teleferiğin yanı sıra biri küçükler için, biri gece kayağı yapmak için projektörlerle donatılmış, toplamda 3 telesiyeji bulunmaktadır.

Zabljak’ta kayak ekipmanları kiralayabileceğiniz yerler, bir kayak okulu da yer alır. Günlük kayak kartı (skipass) fiyatının 15 € olduğu Zabljak’ta, gece ve çocuklar için bu fiyat 8 €’dur. Ayrıca haftalık ve sezonluk bilet seçenekleri de sunuluyor.

10) Brezovica, Kosova

Kosova’nın büyük şehirlerinden biri olan Prizren yakınlarında bulunan bir köy ve turizm merkezi olan Brezoviça, Šar Dağları’nın kuzeydoğu etekleriyle Lepenac Nehri’nin havzası arasında yer alır. Brezoviça kayak merkezi, uzun ve çoğunlukla ağaçsız pistleriyle orta zorluk seviyesindeki kayakçılar için idealdir. 2.550 hektarlık bir kayak alanını kaplayan merkezde Kasım’dan Mayıs’a kadar kayak sezonu hüküm sürer.

Kaynak: Skyscanner