Kısacası Nahcıvan hakkında bu yazımı okuduktan sonra kimbilir gezi rotanızın yönünü bir gün bu yüzölçümü ufak ama güzel ülkeye çevirmiş olabilir, gezme imkanına kavuşursunuz. Öncelikle kısa bir tarihine bakacak olursak Nahcıvan diğer Doğu Bloku ülkeleri gibi Sovyetler Birliğinin 1989 senesinde dağılmasından (Glasnost) sonra kendi bağımsızlığını ilan ederek Sovyetler Birliğinden ayrılmış, ülke cumhurbaşkanlığı yönetimi Azerbeycan’da, başbakanlığı Nahçıvan yönetiminde kalmak sureti ile Muhtar Respublikası olarak anılmaktadır ve Azerbaycan‘a sınırı olmayan Özerk bir Cumhuriyettir. Ülkemize toprak sınırı 13 km.dir..Nahçıvan’ın Ermenistan-İran ve Türkiye ile toprak komşuluğu bulunmaktadır ve Türkiye üzerinden Iğdır ili Aralık ilçesi üzerinden 1992 senesinde Aras Nehri Üzerinde Kurulmuş olan Dilucu Kara ve Hudut Kapısından Hasret Köprüsü üzerinden Türkiye-Nahcıvan arası karşılıklı olarak Pasaportlu ve Nahcıvan Gümrüğünden 15 USD karşılığı turist vizesini Nahcıvan Gümrük Kapısından anında alabiliyorsunuz ve  giriş yapabiliyorsunuz bu şirin ülkeye..Nahçıvan’a ulaşmak için İstanbuldan Direkt olarak Türk Havayollarının haftanın belli günlerinde belli saatlerde Uçuş seferleri düzenlenmektedir..

Türkiye’nin farklı şehirlerinden öncelikle Karayolu ile Iğdır iline Iğdırlı Turizm Otobüs işletmelerinin otobüslerine dilerseniz bulunduğunuz yerlerden otobüse binerek Iğdır’a geliyorsunuz veya direkt aynı firmanın otobüsleri ile de Nahçıvan’a da gidebiliyorsunuz…Otobüs ile Tuzluca ilçesine gelirken yolun sol tarafından Ermenistan’ın köylerini,yerleşim yerlerini de görebilirsiniz seyahatiniz boyunca..Sizi uzaktan 5137 metre yüksekliği ile ilk karşılayacak olan muhteşem muazzam azameti ile Büyük Ağrı Dağı olacaktır ilk önce..Daha sonra Nahcıvan’a doğru hareket ettikçe küçük ağrı dağı ile büyük Ağrı Dağı Gezinize eşlik edecektir..Azerbaycan’ın ve Nahcıvan’ın Para birimi olan Manat’ı dilerseniz şehirdeki Döviz bürolarından günün lira -manat kuru ile satın alabilir ve bozdurabilirsiniz ama benim sizlere tavsiye edebileceğim mutlaka yurt dışına çıkacaksanız fazla bir miktarda manat almamanızdır ;zira üzerinizde USD Amerikan Doları varsa Nahcıvandan Valyuta dedikleri Döviz bürolarından manat almanızdır çünkü Nahcıvan‘da daha fazla manat alarak kar edebilirsiniz.

Ayrıca Gümrük kapılarında ayaklı dövizcilerden de almayın derim Manatınızı.. Iğdır ilinden otogardan günün hemen hemen belli saatlerinde çokça otobüsler ve özel ticari Taxilerle Nahcıvan’a karşılıklı olarak seferler yapılmaktadır ama; benim sizlere tavsiyem aradaki ulaşım mesafesi fazla olduğu için Taxi ile çok fazla bir ücret ödersiniz, o da size pahalıya patlayabilir..Iğdır- Nahcıvan arası Aralık ilçesi üzerinden mesafe olarak sınır kapısına 80 km,sınır ile Nahcıvan arası ise 85 km. dir. İlk yapmanız gereken şayet Nahçıvan’a seyahat yapacaksanız Iğdır ilinden belirli bir ücret karşılığında otobüse biniyorsunuz ve Dilucu Gümrük kapısından 15 TL Yurtdışı çıkış harcınızı ödeyerek çıkışınızı yaptırdıktan sonra Nahçıvan Gümrüğüne kısa bir zaman sonra ulaşabiliyorsunuz.Daha öncede dediğim gibi Pasaportunuzla birlikte Nahcıvan Gümrüğüne 15 USD ödeyerek anında vizenizi alabiliyorsunuz yalnız burada çok dikkat etmeniz gerekenbir durum ise Azerbaycan Gümrük Görevlileri sizden mühür parası olarak yasal olmayan yollardan para(rüşvet) isteyeceklerdir; ben vermemenizi tavsiye ediyorum çünkü yüzlerce defa bende bu ülkeye girerken nerede ise gümrükten çıkana kadar her noktada hemen hemen her görevli benden para koparmanın peşine düştü ama uyanıklık yaparsanız bu parayı vermeyebilirsiniz yok ben üç,beş,on  manat veririm çabuk olsun işlerim derseniz tabii ki o sizin vicdanınıza kalmıştır açıkçası..!!

Artık Nahçıvan topraklarındasınız dilerseniz Sınıra yakın köy olan Sederek köyünü de gezebilirsiniz veya hemen yanı başınızdaki Ermenistan’ın Serdarabad köyünü de göz ile görmeniz mümkün olacaktır,Dilerseniz yok ben yakın yerlerden gezerek gideceğim diyorsanız size önerebileceğim Nahçıvan’ın Gümrüğe yakın olan gelişmiş kasabası Şerur(İliç)i önerebilirim..Zaten Şerur Kasabasına girdiğiniz zaman aradaki değişikliği farkedecek adeta kendinizi geniş caddeleri, bakımlı büyük parkları,Blok evleri ve Medeniyyet Sarayı ile sanki Küçük Rusya’da bulunduğunuz hissine kapılacaksınız belkide..Arzu ederseniz 2 veya 2 buçuk saatlik bir Tren yolculuğu ile Aras Nehri boyunca İran-Nahcıvan sınırı boyunca İran köylerini de görme şansını yakalamış olursunuz..Nahçıvan Şehir merkezi oldukça bakımlı geniş caddeleri müzeleri Restoranlar ve büyük binaları,Heykelleri,Köhne İran mimari tarzı camii ve mescitleri ile de ünlüdür ve Şehrin bazı yerlerinde Tarihi dokusunu kaybetmemiş mahalleleri ile Köroğlu’nun Babek’in ve Memmed Guluzaden’in dev heykeller ile büyüleneceksiniz şehir sizi mutlaka büyüleyecektir.

Şehir yakınlarında tuz dağı ve zengin tuz yatakları bulunmakla beraber yine bu tuz dapının altında özel olarak Astım-Bronşit hastalıkları ve hastaları özel olarak Tedavi amaçlı Sağlık kompleksleri ve yakınlarında güzel lüx oteller kurulmuştur çok iyi sağlık neticeleri alınmıştır. Dünyanın farklı ülkelerinden bir çok hastalar gelmektedir. Nahcivan  440.000’lik bir nüfusa sahiptir ve farklı milletlerden de olsa azınlık etnik kökenli nüfusu da içerisinde barındırmaktadır..Ülkenin Ordubad şehri üzerinden merkeze yaklaşık olarak 35 km İran’a açılan Culfa(Cyulfa)sınır kapısı mevcuttur. İran’a gezmeye dolaşmaya gitmek isterseniz vizesiz olarak bu Culfa Kasabasından sorunsuz olarak İran’a girebilir dilersenizde bir boydan boya İran’da dolaşabilir hatta isterseniz İran üzerinden Güney Azerbeycan tarafından İran’ın Astana,Ardabil sınır kapısından vize larakta Azerbaycan’a giriş yapabilirsiniz..Şayet uçak ile Nahçıvan üzerinden Bakü’ye Uçak(Samolet) ile uçmak isterseniz Nahçıvan’dan 45 USD Azerbaycan Konsolosluğundan vizenizi alabilirsiniz. Bakü’ye uçak ile uçmak için ödemeniz gereken ücret 110  USD’dir ama uçak fiyatları Azerbeycan Vatandaşlarına 30 USD iken Kardeş bildiğimiz ülke Azerbaycan Türk vatandaşlarına hem vize uygulamakta hemde uçak ulaşım ücrelerini pahalı tutmaktadır..Nahçıvanda Gezilecek yerler arasında Şerur, Culfa(Cyulfa), Kengerli, Şahbuz, Haydarabad, Babek Rayon(Kasaba)’u gelişmiş ve görülmeye değer büyük kasabalarıdır. Nahcıvanda hemen her ülkelerde olduğu gibi gece hayatı da renkli geçmektedir.Şehirde gece kulüpleri ve barlar bulunmaktadır ve burada her türlü renkli yaşantıyı bulmanız mümkündür yalnız dikkat etmeniz gereken burada şayet Türk Vatandaşı iseniz bunun bazı riskli tarafları da vardır..

Şöyle ki eğlenmek istiyorsunuz diskoda gece kulübünde ve barlarda mutlaka yanınıza bayan getireceklerdir burada bayanlara alkollü içecek mutlaka ısmarlamalısınız birlikte dans edebilirsiniz ama alkolun dozunu fazla kaçırırsanız her halükarda soyulma aldatılma ve gelen hesabınız şişirilerek fazla ödemek zorunda bırakılabilirsiniz. Kesinlikle hesaba itiraz etme lüxünüz bulunmamaktadır. Şayet bayanlarla birlikte olayım felekten bir gece çalayım diyorsanız bile burada daha büyük risk almış olusunuz..Evlerde gecelemeniz için bayan sunacaklardır ama bu bayanı getiren ayakçılar polis ile anlaşmalı olup birlikte gecelemek olmak istediğiniz bayanın ve diğer kalmış olduğunuz eve baskın düzenleyerek siz karakola götüreceklerini bu polis görevliler tehdit ile cebinizden son kuruşunuza hatta değerli eşyalarınızdan tutunda Pasaportunuza kadar alacaklardır ve diğer bir husus ise içtiğiniz meyve suyuna alkollü veya alkolsüz içeceklere dahi uyutucu ilaç koyarak soyulabilirsiniz. Benim tavsiyem her zaman sizlere bu konularda her zaman dikkatli ve tedbirli olmanızdır. Bu arada şunu da hatırlatayım istiyorum  Türkleri çok seviyorlar bu ülkede ,nereye bakarsanız mutlaka şehirde her zaman türk ürünlerini türk mallarını görebiliyorsunuz,üstelik her ne kadar da dillerine Rusça’dan kelimeler girse bile her zaman Türkçe konuşmayı seviyorlar ve öğreniyorlar.yeter ki sizin Türk olduğunuzu bilsinler etrafınızı sararlar başlarlar sizden Türkiye hakkında sözler dyumaya, Türkiye‘yi anlatmanızı özellikle İstanbul hakkında bilgi almaya tanımaya bayılıyorlar. Bu arada çok misafir perver,misafir severler demiştim.

Mutlaka oralarda adettendir sizi evlerine misafir(Gonak)olarak çağırırlar sofradaki ekmeklerini evdeki evin en güzel tayağını misafir olduğunuz için sizi rahat ettirirler..Çünkü ben daha önce defalarca Bakü ve Nahçıvan Seyahatlerimde bu nahoş-kötü durumda olan çok Türk vatandaşları ile karşılaştım ve Özellikle Rusya seyahatlerimde de bu durumları yaşayanları sık sık görmekteyim..Ülkede konaklamak için lüx oteller ve gezginlerin Hostel dedikleri apart şeklinde butik oteller,diğer bir seçenek ise günü birlik veya belli süreliğine kalabileceğiniz eşyalı evlerde bulmanız her zaman mümkündür ve konaklama konusunda kesinlikle sıkıntı çekmeyeceğinizi söyleyebilirim..Yemek içmek son derece ekonomiktir ama damak tadı pek Türk Lezzetlerine benzememektedir. Özellikle Rusya, Ermenistan, Azerbaycan ve diğer Bazı Türki Cumhuriyetlerine yaptığım seyahatlerimde içmiş olduğu(Kruşa)Azeriler buna armut suyu diyorlar ama,farklı şekilde değişik şişelenmiş şekilde şekerli tatlı-şirin suları ve içerisinde bolca mineralli olan azerilerin doğal suyur Sirap ve Badamlı marka sodalarını içmenizi tavsiye ederim..Böylece sindiriminiz daha rahat olacak kendinizi bu içeceklerle daha iyi hissedeceksiniz..Şayet alkol kullanıyorsanız mtlaka sizlere Yeddi Gözel şarabını alın derim ama mutlaka tadına bakın..

Seyahatimde bolca Piva(Bira) içme imkanı buldum ama bizim biraların tadını vermediği kesin mutlaka. Ülkede Türk girişimcilerin açmış olduğu Türk lokantaları,Türk restaurantları ve otelleri de mevcuttur özellikle değişik yemek tadlarından burada tatmanızı mutlaka öneriyorum. Bu antik farklı kenti farklı ve unutulmaz kılan şeylerden biri de Azerbaycan-Nahcıvan  mutfağıdır. Nahçıvan’ın lezzetli tatlarını saymakla ve tatmakla bitmez, tükenmez. Her yöresinin ayrı tatları olan Nahçıvan’da yemeniz gereken yemeklerin başında taş köfte ve arzuman küftesi geliyor. Diğer yemeklerden parça ve küfte bozbaş, çölmek pitisi, bozartma, çığırtma, çeşitli kuru meyvelerden ve etle hazırlanmış qarnitürlerle sunulan pilavlar, hamur yemeklerinden erişte, haşıl gibi yemeklerin tadına bakabilirsiniz…

Nahcıvan’da mutlaka tadına bakmanız gereken kurutulmuş şeftali yahut armudun içerisine doldurulmuş ufalanmış ceviz, fındık ve şeker tozundan hazırlanmış alana-’dir.Azeriler’in en meşhur yemekleri Bozbaştır ve değişik bir yapıya sahiptir içerisinde bizim nohuta benzer Azerilerin Lepe dedikleri bir tür bakliyattan oluşur içerisine et ve değişik tarzda baharak katılarak farklı bir yeme çeşidi vardır ben her ne kadar da yemeye çalışsamda Azerbeycan’da,İran ve Nahcıvan Gezilerimde kaldığım sürece bir türlü tam manası ile doğru yiyemedim hiç bir zaman..!!Nahcıvan’da gezilecek yerler arasında mutlaka tarihi dokusu ile de olsa her ne kadar evler köhneliğinden de eski olsa sizi geçmiş tarihe her zaman mutlaka götürmektedir..Başlıca gezilecek yerler Mömine Hatun Türbesi,el halılarının dokunduğu meşhur halı müzesini görebilir gezebilirsiniz;yalnız burada müzede kesinlikle fotograf çekilmesine kesinlikle izin verilmemektedir.!! Halı Müzesinde 17.yüzyıl,18 yüzyıllarına ait eski halılar mevcut,ayrıca geçmiş yıllarda dünyaya nam salmış olan el dokuması tarihi Garabag(Karabag) halılarına da Gezilebilecek yerler arasında Meşhur ilanlı dağ(Yılanlı Dağ) ı da görebilirsiniz tüm ihtişamı ile hatta çıkmak isterseniz oldukça profesyonel olmanız gerektir..Ben ne kadar denemeye çalışsam da eskiden gözüm kesmedi hep yarı yoldan döndüm.Batabat Gölü ise gezilecek yerler arasındadır..Yine Azerbeycan’ın yetiştirdiği Şair yazar Hüseyin Cavid Müzesi ve Anıtı,Gemikaya, Ashab-i Kehf Magarası, Nuh Peygamber’in Mezarüstü Kabri,Garabaglar Türbesi,Tarihi İsmayılhan Hamamı,Heydar Aliyev Müzesi,Celil Memmedguluzade adına Dövlet Musikili Dram Teatrı, Nahcıvan Dövlet Teatrı, Ordubad Halk ve Şerur Halk Teatrı bazılarıdır. gezilecek yerler arasında Nahcıvan’da.

Kısacası Gezme anlamında çok güzel zaman geçirebileceğiniz ülkenin her bir tarafını zevkle gezebileceğiniz ister tarihi dokusu ile isterse son zamanlarda yapılanan mimari yapısı ile Nahcıvan Özerk Muhrat Respublikası gerçekten gezmeye tanımaya,Gezdikçe yeni yerleri keşfedebileceğiniz ender ülkelerden birisidir..Kimbilir belki bir gün kısmet olurda aynı ülkede tekrar sizlerle bu güzel şirin ülkede karşılaşma fırsatı bulurum yıllar sonra..Yeni yerlerde,farklı medeniyetlerde buluşmak üzere gezi Tadında bol belgesel tadında Maceralı Geziler diliyorum Gezgin Arkadaşlarım.

Soner Gürkan Yücel