Ukrayna‘nın her yerinde yoğun olarak eski sarı “Avtobusy” yada “Marshrutki” marka otobüsler kullanılmakta. Aslında otobüs demeye bin şahit ister, tamamen bizim minibüslerimizin mantığında çalışıyor. İstasyondan çıkınca 31 numaralı otobüse binerek merkeze kadar gidebilirsiniz. Havaalanından şehir merkezine inmek isteyen içinde her yerde olduğu gibi taksi ve belirli aralıklarla çalışan “shuttle bus” bulunmakta.

Şehir merkezine geldiğimde her sokakta ayrı bir güzellik görmekten dolayı bir anda kaybolmuşum. Neyse ki hostel yolunu bulmam çok zor olmadı. Ben merkeze yakın olması açısından Old City Hostel’i tercih ettim. Hostelden Rynok meydanına 2 dakika içinde varabiliyorsunuz. Biraz Lviv’i inceleyelim.

Lviv Ukrayna’nın en batısında, yaklaşık 850binlik nüfusu ve üniversiteleri ile her daim yaşayan, gerek insan kalitesi, gerek şehrin mimarisi olsun her yönüyle tam bir Avrupa kenti. 2006 yılında 750. yaşını kutlayan şehir bugün Alman, Leh, Ukraynalı ve diğer birçok milletten gelen kişiler sayesinde oldukça kompozit bir yapıya sahip. Şehir mimari açıdan da ağırlıklı olarak Alman, Avusturya ve Macaristan mimarisinin izlerini taşıyor. Şehrin Avusturya egemenliğindeki ismi Lembergmiş ve diğer Ukrayna şehirlerinin aksine bu şehirde çoğunluğu Katolikler oluşturmaktadır. Lviv, Unesco’nun “Dünya Miras Listesi“nde de yer almasından dolayı buradan aldığı güç ile Euro 2012 maçları için tabiri caizse yeniden modernize edilmiş, ayrıca Avrupa’dan daha rahat ulaşım içinde otoyolları ve hızlı trene uygun demiryolu ağları yapılmış.

Lviv’de insanlar diğer Ukrayna şehirlerinden çok daha farklı, anlatılana göre geçmişte savaşlar ve komunizm dönemindeki o kötü yıllarda oluşan korku ve kaygı bugün yerini güvene bırakmış. Ayrıca Lviv, 2. Dünya Savaşı’nın en fazla hissedildiği bölge olarak dikkat çekiyor. Bölgenin Sovyet güçleri ve Nazi Almanyası arasında tampon vazifesi görmesinden dolayı yoğun saldırılardan çok fazla etkilenmiş. Lviv, eskiden bir Polonya şehri iken savaş sonrası Polonya daha batıya kaydırılınca Ukrayna toprakları içinde kalmış. Bugün Polonya’nın Wroclaw şehrindeki birçok kişinin büyük babası veya büyük annesinin Lvivli olduğu söylenir.

Ayrıca yaşam çok ucuz, mesela şehir içi ulaşım 1,5 grivna, yani doların yaklaşık 5’de biri, ya da sandviç, içecek, tatlı ve çaydan oluşan bir öğle yemeği sadece 8€.

Lviv’de kaldığım 3 gün boyunca şehrin her santimetre karesini inceleme fırsatı buldum. Sonuç mu? Kesinlikle yaşanılası bir şehir olduğunu söyleyebilirim. Hani Türkiye’de kazanıp buralarda yeme şansımız olsa hiç durmam gelirim ama malesef ki iş güç her şey bizim ülkemizde buralarda para kazanmak gerçekten zor.

Neyse konumuza dönelim. Şehrin en meşhur yeri Rynok meydanı, gece gündüz günün her anı dolu bir meydan. Meydanın tam ortasında ki kuleye çıkarak tüm şehri kuş bakışı izleyebilirsiniz. Aşağıdan bakınca pek bir alçak gözüktü ama yaklaşık 3 bin basamak(lafın gelişi orijinali 400) ile çıkmak her ne kadar insanı zorlasa da yukarıda göreceğiniz tamam bir Galata Kulesi’nden İstanbul’a bakmak gibi olamaz ama yine de oldukça etkileyici bir manzaraya sahip olduğunu söyleyebilirim.

Rynok meydanına kadar gelmişken Lviv’in en meşhur yerlerinden biri olan Victorian Tea House’a uğramadan geçmeyin derim. Ham sandviçleri, böğürtlenli pastaları ve birçok ülkenin yerel çaylarını deneme şansı bulabilirsiniz. Fiyatı mı? Çok ucuz olduğunu söyleyebilirim. Ayrıca kafe de otururken Rynok meydanında ki manken diyebileceğimiz güzellikteki Lviv bayanlarını da izleyebilirsiniz.

Rynok’a yakın Virmenska’daki Ermeni Katedrali’ni gezebilirsiniz, yapı 1363 yılında, Polonyalı Jozef Mehoffer tarafından yapılmış. Avusturyalı ressam Gustav Klimt’in etkisi burada da hemen fark ediliyor.

Şehir görebileceğiniz bir başka görkemli yapı 1897 yılında yapılan Opera Binası, Svobody Caddesi’ndeki binanın Aynalar Salonu olarak bilinen üst katı kesinlikle görülmeli.

Kentte her yıl sayısı artan festivaller düzenleniyor. Virtuosi Müzik festivali ilkbahar, Zoloty Lev (Altın Aslan) sonbahar aylarında gerçekleşiyor. Kasım ayında düzenlenen Opera festivali Solomia Kryshelnytska’da şehirde olduğu kadar çevre bölgelerde de büyük ilgi uyandırıyor.

Merkezdeki bir başka durak St George Grek Katolik Katedrali. Yalnız Lviv’in değil Avrupa’nın da en göz kamaştırıcı adreslerinden biri. St.Yura Meydanı’ndaki katedral rokoko tarzın bir şaheser. Papa 2. John Paul’ün 1991 yılında kaldığı ev ise katedralin tam karşısında bulunuyor.

Potocki Sarayı yine şehir merkezinde Kopernika’da. Potockiler bir zamanlar Orta Avrupa’nın güçlü ailelerinden biri olarak tanınıyordu. Aile fertleri Polonya hâkimiyeti sona erince Habsburg hiyerarşisinde yükselmiş. Bugün Lviv Sanat Galerisi’nin bir parçası olan binada, Rönesans ve Barok dönemi sanat örnekleri bulunuyor.

Doğu yönüne ilerleyince karşınıza çıkan Lychakiv Mezarlığı 1787 yılında kullanılmaya başlanmış. Avrupa’nın en iyi mezarlıklarından biri olarak kabul ediliyor ve bölgenin entellektüelleri, devlet görevlileri ve asilleri burada yatıyor.
Biraz daha doğudaki Eaglets, askeri bir mezarlık. Birinci Dünya Savaşı sonrası Polonya-Ukrayna ve Polonya-Bolşevik savaşı ölüleri burada yatıyor. Mezarlıkta 1921’de kızıl orduya karşı savaşırken ölmüş Amerikalı pilotlar için de bir anıt bulunuyor.

Lviv’e gelmişken uğramadan geçmemeniz gereken 2 önemli yer var. Bunlardan ilki Folk Architect Museum. Öncelikle şunu söyleyeyim daha önce bildiğiniz hiç bir müzeye benzemiyor. Müze Shevchenko Ormanı içerisinde 59 hektarlık bir alan üzerine kurulu olup müzede 120 yapı ve 6 tahta klise bulunmaktadır. Müze, Ukrayna’nın Boykos, Lemkos, Hutsuls, Bukovyna ve Transcarpathian bölgelerinde yerel halkın yaşamına dair ışık tutuyor.

Şehirde gezebileceğiniz bir diğer yerde Shevchenko Bulvarı. Tüm ünlü mağazalar, kafeler, publar bu cadde üzerinde bulunuyor. Tam bir piyasa yeri olduğunu söyleyebilirim, duyduğuma göre Lviv bayanları yemeyip içmeyip sadece güzelliklerine önem veriyorlarmış işte bu yüzden bulvar üzerinde gezerken kendimi ölüp cennete gelmiş gibi hissettiğim anlar da olmadı değil.

Lviv’e İstanbul’dan Türk Hava Yolları ve Pegasus’un haftada 3 gün yapılan direkt uçuşları ile gidebileceğiniz gibi benim gibi Aerosvit Hava Yolları’nı tercih ederek Odessa veya Kiev gibi şehirlerden aktarmalı olarak da gidebilirsiniz.

***

Gokhan ERDOGAN

facebook.com/gkhnerdogan

twitter.com/gkhnerdogan

Hürriyet Seyahat Eki

Lviv’in politik ve ticari rolü, modern kentte hala görülebilen ve şehirde ayrı fakat birbirleriyle bağımlı olan topluluklar kuran farklı kültürel ve dini geleneklere sahip çok sayıda etnik grubu kente çekmiştir. Lviv, kent dokusu ve mimarisi bakımından İtalya, Almanya ve Doğu Avrupa’nın mimari ve sanatsal geleneklerinin birleştiği seçkin bir örnektir.

Zamovka tepesinin aşağısında Poltava Nehri’nin kıyısında bulunan alana yerleşim M.S. 5. yüzyılın ortalarında başladı. Baltık, Orta Avrupa, Akdeniz ve Asya’yı bağlayan önemli ticaret rotalarının kesişim noktası olan bu yerleşim yeri 13. yüzyılın sonuna kadar yavaş yavaş Lviv olarak tanınan organize ve iyi istihkam edilmiş bir kente dönüştü. 10. yüzyılda Kiev (Kyiv) Krallığına bağlı bir devlet olarak siyasi bir varlık haline gelen ve Bug, Sian ve Dinyester nehirleri (Halychyna/Galicia) üzerinde bulunan topraklarda hüküm süren Doğu Slavlarının ana kenti oldu. 1199 yılında bu topraklarda yerleşmiş olan Kral (Kniaz) Roman Mstyoslavovych, Volyn ve Halychyna’yı birleştirerek tek bir krallık yaptı. Bu birleşik krallık, Kiev (Kievan – Kyiv) Krallığının çöküşünden sonra da varlığını sürdürdü. Lviv, Kral (Kniaz) Lev Danlovych (1264-1301) tarafından yeniden inşa edildi ve genişletildi.

Lviv, 1272 yılında bu birleşik krallığın başkenti oldu. Büyük III. Casimir tarafından Polonya’ya ilhak edildiği tarih olan 1340 yılına kadar birleşik krallığın başkenti olarak kaldı. Ancak, kent 1340 yılından sonra da Batı Ukrayna’daki üstün konumunu sürdürdü. Stratejik ve ticari önemi Lviv kentine Doğu ile olan ticarette monopol olmasını garanti altına alan birçok ayrıcalık sağladı. 1412 yılında Roma Katolik Başpiskoposluğunun merkezi oldu.

Kent, farklı grupların ayrı topluluklar halinde yaşadığı çoklu bir etnik nüfusa sahipti. Katolik (Alman, Polonyalı, İtalyan ve Macar) grupların aksine Ukraynalı, Ermeni ve Yahudi toplulukların kendilerine ait yönetimleri vardı. Bu gruplar arasında, birçok mimari ve sanatsal şaheserin yaratılması ile sonuçlanan büyük bir rekabet bulunmaktaydı.
Kent sık salgın, yangın ya da savaşlar nedeniyle ciddi zararlara maruz kalmadı. Fakat, 1672 yılındaki Osmanlı kuşatmasından oldukça olumsuz etkilendi. Bu kuşatma sonrasında henüz kendini toparlayamadan 1704 yılında İsveç Kralı XII. Charles tarafından ele geçirildi ve yağmalandı. Bazı önemli dini yapılar, özellikle manastırlar, 18. yüzyılda inşa edildi. Lviv kenti Polonya’nın 1772 yılındaki birinci bölünmesi sonucunda yeni Avusturya eyaletinin başkenti oldu.

1918 yılına kadar devam eden Avusturya yönetimi altında tahkimatlar söküldü ve birçok dini vakıf kapatıldı. Bu vakıfların binaları laik amaçlar için kullanıldı. Ayrıca Ortaçağ binaları büyük çapta yeniden inşa edildi. 1848 yılındaki devrim sırasında askeri eylemler nedeniyle şehir merkezi ciddi hasar gördü. Lviv 1918 yılında yeni Polonya Cumhuriyeti’nin bir parçası oldu. Fakat 2. Dünya Savaşı’ndan sonra Ukrayna’ya geri verildi.

Şehrin kalbi Yüksek Kale ve onun çevresindeki alandır. Bu bölge Ortaçağdan sonra imar edilmiştir. Sadece kalenin alanı 5 kilise ile varlığını sürdürmektedir. O dönemde Doğu Avrupa’daki şehir planlamasının mükemmel bir örneği olan Seredmistia (Orta Kent) orijinal düzenini bozulmadan muhafaza etmektedir. Dikkate değer özellikler arasında aşağıda yer alan mülklerden bahsedilebilir:
Rynok Meydanı: Merkezinde bir kule ve çevresinde birçoğu Ortaçağdaki halini koruyan Rönesans, Barok ve İmparatorluk tarzında inşa edilen güzel evler bulunmaktadır. Meydanın her bir köşesinde üzerinde klasik mitolojiye ait şekiller olan ve 1793 yılında inşa edilen bir çeşme vardır.

Uspenska Kompleksi (Assumption Church – Meryem’in Yükselişi Kilisesi): Mahalli geleneğe göre narthex*, nave* ve chancel* olmak üzere üç bölümden oluşan ahşap ibadet yerleri ile Rönesans taş yapısını birleştirmesi bakımından seçkindir.

Ermeni Kilisesi Kompleksi: Kilisenin kendisi (1363), çan kulesi (1571), St. Christopher sütunu (1726), Ermeni Benedictine rahibe kilisesi ve Ermeni başpiskoposluk sarayından (17. – 18. yüzyıllar) oluşmaktadır.

Latin Metropolitan Katedrali: Gotik tarzdadır. Ancak bazı barok özellikler de taşımaktadır.

Bernardine Manastırı Müstahkem Kompleksi: Mannerist ayrıntılar ile İtalyan ve Alman Rönesans unsurlarını birleştirmiştir.

Jesuit Kilisesi (1610-30) ve kilisenin koleji.

Dominik Kilisesi: Manastır kompleksi ve çan kulesi ile Lviv’deki en görkemli barok yapılardan biridir.

14. yüzyıl savunma duvarları bölümü: Şehir ve Kraliyet Cephanelikleri ve Barut Kulesi ile birlikte değerlendirilmektedir.

Ejderha Savaşçısı St. Yuri Kilisesi Topluluğu: Bir tepe yamacında Ortaçağ kentinin dışında yer almaktadır. Geleneksel Ukrayna mekan düzenlemesi ile İtalyan barok tarzını birleştiren mevcut kilise, taş ve tuğladan inşa edilmiştir. Kilise anıtsal heykel ve yontma sanatı ile süslenmiştir.

Lviv’e Türk Hava Yolları’nın Kampanyalı Seferleri Bulunmaktadır.

KAYNAK: © UNESCO/World Heritage – wikipedia.org