Vize bilgisi: Makedonya, Arnavutluk, Bosna-Hersek ve Hırvatistan, Türklerden vize istemeyen nadide ülkelerden. Sırbistan ve Karadağ ise yeşil pasaporta vize istemediği için benim için tamamen vizesiz bir seyahat oldu. Sadece yeşil pasaporta da inatla vize isteyen “komşi” Bulgaristan transit vizesini Kapıkule sınır kapısında 45 Avro + 5 Avro ödeyerek aldım (45′i vize ücreti, 5′i onların deyimiyle “çurba parası”).

İstanbul’dan Üsküp’e otobüsle..

İstanbul Esenler Otogarı’ndan Bulgaristan üzerinden Üsküp‘e uzun otobüs yolculuğunda Balkan mozayiği oluştu bile; Arnavut, Boşnak, Hırvat, Türk… Tek Türkiyeli bendim otobüste. Kimi tekstil almaya gelmiş Istanbul’a, kimi akraba ziyaretine. Neden tatilde böyle bir geziye çıktığımı anlamadilar bir türlü 🙂 Oradan buraya gelen çok ama buradan oraya giden yok. Hepsi parayı denkleştirip İstanbul’a, Kuşadası’na gitmeye çalışırken bu Türkün aksi yöne neden gitmekte olduğuna şaştılar.

Üsküp’te Mustafa Paşa Camii – 1492 – Osmanlı. Ottoman mosque in Skopje, 1492.

Makedonya’nın başkenti Üsküp‘te cami, han, hamam, Türk tipi küçük dükkan dolu. Eski Osmanlı çarşısı gelenekselliğini koruyor, adı hala “çarşiya“. “Bit Pazarı” da ismini koruyor. Bit pazarından 15 Avroya çakma Enerji spor bot, 10 Dolara spor ayakkabı aldım. Çoğu kişi Türkçe biliyor, köfte yiyor. Ben de sık sık köfte yedim, adi “çevapi” (kebap benzeri). Porsiyonları bizden bol olduğu halde daha ucuz. Ülkenin etnik yapısı % 66 Makedon, %25 Arnavut, %4 Türk. SGP Tüketim Mal ve Hizmetleri grubunda verilen karşılaştırmalı 2011 yılı fiyat indekslerine göre Avrupa Birliği’ne üye ve aday 37 ülke arasında Makedonya en ucuz ülke. Yurt dışında eğitim almak isteyenler için Makedonya üniversiteleri uygun seçenekler sunuyor. Makedonya para birimi Denar (MKD), ve 1 TL karşılığı 26 Denar ediyor. Makedonya’ya turlarla gidebileceğiniz gibi, bağımsız olarak da rahatlıkla ve güvenle seyahat edebilirsiniz. Makedonya’ya uçak biletleri artık ucuzladı, üstelik Esenler Otogar’dan düzenli otobüs seferleri de var.

Üsküp’te Kurşunlu Han – 1550 – Osmanlı.

19. yüzyıl Osmanlı eseri olan Üsküp Saat Kulesi’ne çıktım. Ottoman Clock Tower in Skopje. Macedonia.

Üsküp Davut Paşa Hamamı – 1466 – Osmanlı eseri. Bugün bir sanat merkezi. Davut Pasha Hamam in Skopje.

Üsküp‘te gezilecek yerler bir günde bitti, başka tarafa geçeyim derken ilk gece barda Makedonlarla tanıştım, bir ilgi, bir itibar. Barmen Türk olduğumu öğrenince benden para almadı, sohbet ettikten sonra arkadaşlarını arayıp çağırdı. Matev, Jelena, Darko, Viki, Sercan, Kristin… barı kapadıktan sonra eve davet ettiler, Balkan müziği, dilleri, kültürü hakkında konuştuk, içtik, iyice kaynaştık. Ne çabuk benimsediler beni, pek sıcaklar. Tarihten, dillerden, kültürlerden bahsettik. Bana kızlı erkekli bir Makedon türküsü söylediler. Türkünün adı “Kadı Doğru Söyler“. Osmanlı döneminde bir paşa, bir Ortodoks Makedon kızına vurulur, kızla evlenmek ister, ama kız istemez. Bir tarafta üç kıta imparatorluğunun paşası, öte yanda Hıristiyan azınlıktan bir kızcağız, “hayır” demeye nasıl gücü yetsin? Kız kadıya gidip paşada gönlü olmadığını söyler. Kadı kızı haklı bulur ve paşayla evlenmekten kurtulur. Osmanlı İmparatorluğu‘nun her yönüyle öğünen biri değilim. Ama bu hikayeyi dinledikten sonra hangimiz etkilenmez, mutlu olmazdı ki? Daha ilk gecemde bana iyi duygular yaşatan bu sıcacık Makedon gençlere sarıldım.

Üsküp Marakana Bar’da arkadaşlarım. Jelena, Darko, Kate, Srcan..

Makedonların yarı şaka Türkçesinden örnekler:

habergaytan– telefon

gürültükutuya – radyo

eptengürültükutuya – televizyon

lezzetlastik – prezervatif

Gaytan eski Türkçede tel demek. “Lezzet” sözcüğü ise bugün yaygın olarak sadece yiyecek için kullanılıyor olsa da asıl anlamı “keyif, zevk”.

Bugün başka tarafa geçmeyi düşünuyordum ama dün gece evde içtikten sonra canlı müzik olan Marakana adlı bir bara geçtik, çok eğlendik, bugün gitmemeye karar verdim. Yarin ülkenin diğer ucuna gidip dedemin doğduğu yeri arayacağım. Bu akşam yine parti var.

Üsküp Vardar Nehri’nde Osmanlı eseri Taş Köprü – Kamen Most.

Ata yurdu Doyran

Üsküp’ten klimasız (burada öyle birşey yok) bir otobüste, ter içinde bir yolculukla Gevgeli‘ye, oradan daDoyran‘a geçip göl kenarındaki Polin Hotele yerleştim, gecesi 15 Avro.  Doyran’da dedemin 105 yıl kadar önce doğup Balkan Savaşı‘nda Sırp çetecilerin baskınında bir gece terkettiği Kayalı köyünü, tanıştığım bir harita mühendisi sayesinde edindiğim en ayrıntılı haritalarda bile bulamayınca, dağ taş dolaşıp yaşlılara sorarak buldum. Herkes seferber oldu, otel yönetimi, dağ köylüleri, garsonlar, taksiciler. Köy çoktan haritadan silinmiş, iki çesme, bir cami kalıntısı, yaşlı bir çınar gövdesi, hepsi bu. 500 yıllık yaşamdan geriye kalan. Ne bir ev kalmış, ne de bir insan.

Dedelerimin 500 yıl yaşadıkları Kayalı Köyü’nde çeşme.

Eski Yugoslavya yönetiminin Türk isimlerini değiştirmemiş olması iyi yönde şaşırtıcı. Kent semtleri, köy, kasaba adları çoğunlukla Türkçe olarak bırakılmış. Oysa Yunanistan’da Osmanlı dönemi isimleri tamamen değiştirilmiş. Örneğin türkülerimizde adı geçen Vardar Nehri‘nin Makedonya’da adı hala aynı, ama buradan az ileriye, Yunanistan’a geçtiğinizde bambaşka.

Doyran‘da son gece bir kumsal diskosuna gittim, barmen bir süre sonra Türkiye’den geldiğimi öğrenince benden para almadı, hatta 1 bira da giderken yanıma yolluk verdi, kabul etmek istemedim ama ısrarını kıramadım. Üsküp‘te de bir barmen benden para almamıştı. Bu kişiler buranın Türk azınlığından olsa belki daha az şaşırtıcı olabilir, “anavatandan küçük ülkemize gelen misafir”e saygı anlaşılır bir durum. Ama her ikisi de Ortodoks Makedondu, son derece şaşırdım ve etkilendim.

Makedonya’nın incisi Ohrid

Doyran’dan önce Valandovo, sonra Manastır‘a geldim. Son dönem Osmanlı tarihinde adı sık geçen, Atatürk’ün askeri okulda okuduğu bu güzel kentin bugünkü adı Bitola. Üç otobüsle geldiğim Ohrid (Ohri) çok güzel bir yer, göl kıyısında şirin manastırlarla dolu, ülkenin tek turistik yeri.

Burada birkaç gün kalırım, daha sonra Arnavutluk. Yollari buradan da kötüymüş! Şöyle ki; bizde 2 saat süren bir yol Makedonya’da 4 saat sürüyor, Arnavutluk’ta ise 6 saatmiş. Vay benim dertli başım. Üstelik öyle otobüse binip sınırda inmek yok, buradan iki adım Arnavut sınırı, ama önce otobüse binilecek, sonra taksiyle sınıra gidilecek. Buradan 75 litrelik dev sırt çantasıyla sınır 500 metre kadar yürüyerek geçilecek, kural bu. Sonra bir Arnavut taksiciye kazıklanılacak, ardından 115 kilometrelik delik deşik yol 6 saatte geçilip Tiran`a varılacak.

Ohrid’de Sveti Jovan Kilisesi-13.yy. Milço Mançevski’nin muhteşem filmi Yağmurdan Önce’deki kilise.

Arnavutluk’ta biraz kalıp Karadağ’ın sahillerine geçeyim, serileyim. Sonra Hırvatistan, Bosna, Sırbistan, vs. Kafama göre. Mostar, Dubrovnik, Saraybosna, Belgrad şart olmak üzere.

Makedonya pek ucuz, her gece yiyip içiyorum, yol ve otel paralarını da ekle, Beyoğlu’nda bir gece geçirmekle aynı hesaba geliyor, gündüz bidolu yer görmem de cabasi. Bira kafede 1 lira, lokantada 1 buçuk, barda ise 1,8 lira, bazen iki lira. Lokantalar da bize kıyasla oldukça ucuz.

Kaleden Ohrid

Ohrid sahili

Ohrid’de çoğu kırmızı tuğlalı tam 365 kilise var. Yılın her günü farklı bir kiliseye gidilebilir!

Bu arada son durağım olan Belgrad’da nerede kalacağım belli oldu. 4 yıl önce bir arkadaş aracılığıyla tanıştırılıp bana emanet edilen ve 2 hafta Istanbul’da bidolu TV reklamında ve dergide boy gösteren Sırp manken arkadaşıma gelmeme yakin bir e-posta yazmıştım gezimden bahseden. 4 yılda 2-3 kez haberleşmiştik, o yüzden pek bir beklentim yoktu. Fakat pek sıcak bir yanıt yazmış, kizkardeşiyle şehir merkezinde bir evde oturuyormuş, davet etti; onda kalacağım ve bana Belgrad’ı gezdirecek. İki hafta her gün beraber zaman geçirdiğim bu arkadaşın, o yıl `Yugoslavya Mankenler Kraliçesi` seçilmiş olduğunu da belirteyim.

Küçük İştip

Batı Balkanlar seyahatimin en sonunda, Ohrid’de tanıştığım arkadaşların çağırması üzerine Makedonya’nın küçük kenti İştip‘e (Stip) gittim. Gece şahane eğlendik, ertesi gün hava çok sıcaktı ve sokaklarda benden başka kimse yoktu.

İştip’te Osmanlı eseri Bezistan. Stip, Macedonia.

İştip’te Türk evi. A Turkish house in Stip, Macedonia.

Ülkeye Makedonya turları ile gelmeye hiç gerek yok. Bağımsız gelerek bu küçük, güzel ve güvenli ülkeyi rahatça gezebilirsiniz.

İştip’de Osmanlı camii. Ottoman mosque in Stip.

***

Alper METİN

Celebialper.com

Yola ilk çıktığımda yanımda 3-4 ay yetecek kadar bir para vardı. Açıkçası yolda başıma neler gelir, nasıl devam ederim gibi konuları pek düşünmedim. Önemli olan bir yere varmak değil, yolda yaşanan deneyimlerdi benim için. Bir tür deney yapıyordum hayatımda. Seyahatim sırasınca kimi ufak, kimi büyük bağış yapanlar oldu. Bağış yapan herkese bulunduğumuz yerden posta kartı veya çektiğimiz fotoğraflardan yolladık. Zaman içinde yolculuğumuzu, hikayemizi paylaşan ve bize yol boyunca gerek moral gerekse tanıtım anlamında destek olan Sırtçantalılar Grubu ve Keşfet TV sayesinde birçok kişi ve kuruma ulaşma şansına sahip olduk. Ardından bunu teknik malzeme desteği veren firmalar izledi. Web sitemizin tasarım masraflarını Kent İzmir Diş Polikliniği karşıladı. Web sitemizin hosting hizmetini Vargonen üstlendi. YDS botları bize özel bot üretip ulaştırdı. Pug Design bize Runner modeli sırtçantası hediye etti.

Çok yakında bir fotoğraf kitabı hazırlayarak hem yolculuğum sırasında çektiğim çok güzel kareleri kitap olarak paylaşmayı hem de bu sayede gelecek seyahatlerime destek bulmayı umuyorum.

Kesintisiz yürüyüş fikri herşeyden önce aşırı doğal bir eylem olmasından dolayı beni oldukça cezbetmişti. Bunun yanında ulaşım, konaklama gibi giderlerimiz olmayacağı için masraflarımızı günde 5€ gibi çok düşük bir düzeyde tutmayı başardık. Genel olarak böyle bir seyahatin masrafı günde 10€ olmasına rağmen birtakım keyiflerimizden ödün vererek böylesine düşük bir harcama ile 5 ay boyunca seyahat edebildik.

Yol boyunca ya çadırda ya da köylerde, kasabalarda bizi davet ederek misafir edenlerin evlerinde konakladık. Kendi yemeğimizi kendimiz pişirdik. Kıyafetlerimizi ve vucudumuzu su bulduğumuz her yerde yıkadık.

Kesintisiz yürüyüş ülkemizde seyahat edenlere uzak bir kavram olsa da Dünya’nın çeşitli ülkelerinden çok kişinin tercih ettiği bir seyahat şekli. Fiziksel zorluktan çok ruhsal zorlukların ön planda olduğu uzun süreli yürüyüşler zaman zaman can sıkıcı bir hale gelebiliyor. Biz iki kişi seyahat etmenin avantajını yaşadık. Birimizin morali düştüğü zaman diğerimiz destek oluyordu.

Yol boyunca mümkün mertebe ana yollardan kaçındık. Bunun en büyük sebebi ana yollarda aşırı trafik ve bozulmuş doğa sebebiyle yürümenin can sıkıcı ve keyifsiz olmasıdır. Bu sayede henüz yabancıların uğramadığı, zaman zaman haritada adı, yolu bile olmayan yerleşim birimlerinden, doğal koruma alanlarından geçtik. Gittiğimiz ülkelerdeki yerli insanların gerçek yaşamlarına dahil olduk.

Karadağ’a vardığımız gün tadilat aşamasında olan bir manastırda konakladık. Ertesi gün manastırın tadilatına yardım etmemiz hem bize hem de çevredekilere büyük keyif katmıştı.

Uğradığımız her ülkede mutlaka bir veya iki kez büyük şehirlere de yolumuz düştü. Böylece hemen hemen her 3-4 haftada bir şehre uğrayarak kendimizi ödüllendirdik ve yola devam etmeye yetecek moralimizi depoladık.

Arnavutluk’un başkenti Tiran’da Adra isimli bir NGO (Non-Govermental Organization) ‘da Sandrine gönüllü hemşire olarak mobil klinik projesinde görev aldı. Böylece hem 1 ay boyunca Tiran’da kalıp şehri ve Arnavutluk’u daha yakından tanıma fırsatı bulduk hem de yardıma ihtiyacı olan çingene vatandaşlara mümkün mertebe elimizden geldiğince destek olduk.

Yolculuğumuz boyunca bir kaç kez saldırgan köpeklerle karşılaşma haricinde herhangi bir tehdit veya istenmeyen olayla karşılaşmadık. Bunda en büyük etken yerli halkla sürekli iletişim halinde olmamız ve yaşamlarına oldukça saygılı yaklaşmamız diye düşünmekteyim.

Bulunduğumuz yer ile ulaşmak istediğimiz şehir veya merkez arasındaki küçük köy yollarını veya patikaları haritadan işaretleyerek rotamızı belirledik. Çoğu zaman ise sohbet ettiğimiz kişilerden fikir alarak rotamızda küçük düzeltmeler yaptık.

Arnavutluk’ta Tiran’dan güneye doğru ilerlerken dağlık bir alanda haritamızı kaybettik. Bulunduğumuz yerde harita bulmayı bırakın ev görmek bile oldukça zorluydu. Tiran’dan Pogradec’e kadar tüm yolu sora sora dağlardan, tepelerden ve hatta dere yataklarından ilerleyerek yürüdük. Zaman zaman kaybolmuş olsakta sora sora Bağdat bulunur sözünü kendimizce doğruladık.

Tüm bu yol boyunca benim en çok hoşuma giden olay Sırpça ve Arnavutça’yı temel düzeyde öğrenmemiz oldu. Böylece hem derdimizi anlatabiliyor hem de insanlarla kendi dillerinde hikayelerimizi paylaşabiliyorduk.

Tüm bu sürecin sonunda farkettim ki tüm insanların ortak isteği mutluluk ve huzur içinde bir hayata sahip olmak. Çoğu da bunu kendi şartlarını kabullenerek elinden geldiğince hayatında yaratabiliyor. Çok büyük fakirlik içinde olan da gerçekten zengin olan da mutlu olmayı paylaşmak olarak niteliyordu.

Benim de yola çıkış amacım kendi hikayemi, hayatımı aktarıp, diğerlerinin hikayelerini, hayatlarını anlamak ve bunları paylaşmaktı. Böylece tüm bu sürecin sonunda kendi içimde doğru yoldan ilerlemiş olduğumu görmek beni fazlasıyla mutlu etti.

Sıradaki hedefimiz ise otostopla Güney Amerika’ya ulaşmak. Aradaki okyanusu da yelkenli bir tekne ile geçeceğiz. Bu sebeple öncelikli hedefimiz Fransa veya Kanarya Adaları. Buralarda Güney Amerika’ya ulaşmak için bir yelkenli tekne sahibi ile iletişim kurmaya çalışacağız.

Yol boyunca çektiğimiz saatlerce video ve binlerce fotoğrafı harika bir ekiple bir araya gelip değerlendirmeyi düşünüyoruz. Çok yakında çok farklı bir yol hikayesi bizi takip edenlere ulaşacak. Tüm yol hikayemizi www.drummerlizard.com web adresinde paylaşmaktayım. Seyahatimizi izlemek isteyenler için tüm linklerimiz http://about.me/nomadlizard adresinde.