Aşırı turizm sadece rahatsızlık verici değildir; bir destinasyonun aynı zamanda UNESCO statüsü gibi maddi kıymetini yitirmesine de sebep olabilir.

-Sarah Enelow

Aşırı gayrimenkul geliştirme Karadağ’ın tarihi yeri Kotor’u tehlikeye atıyor. Birleşmiş Milletler miras koruma birimi ise onu Dünya Mirası Listesinden çıkarmakla tehdit etmekte.

Venedik ve Avusturya-Macaristan saraylarıyla ve surlarıyla bir orta çağ kasabası olan Kotor, Adriyatik’in resmedilmeye değer Boka Kotor koyunda yer alıyor. 1979’dan beri UNESCO Dünya Mirası Sit Alanı olarak sınıflandırılmaktadır.

Unesco, aşırı mülk inşasının ve büyük kruvazör gemilerinin Kotor’un küçük limanına girebildiği kontrolsüz turizmin şehrin tarihi kısmını tehlikeye attığı gerekçesiyle 2000’lerin başından beri Kotor’u uyarmaktadır.

2016 Temmuz ayında UNESCO baskıyı arttırmış ve Karadağ’dan Kotor’un Dünya Mirası Listesinde kalmasını istiyorsa eğer problemin mart ortasına kadar çözülmesini istemişti.

Şubat ayında Karadağ hükümeti, Kotor’un listeden çıkarılması prosedürünün başlatılmasını engellemek için son anda harekete geçerek Nisan ayında yürürlüğe girecek olan geçici inşaat yasağı emrini verdi.

5 Nisan’da yasağın yürürlüğe girmesinin hemen öncesinde ise şehrin içinde bazı büyük turistik komplekslerin yapımına izin verdi. Bu mesele şu anda, parlamentodaki muhalefet tarafından yürütülen yerel hükumet, ulusal hükumet ve önceki şehir meclisi arasında bir anlaşmazlığa batmış durumda.

Kotor’un belediye başkanı Vladan Jokic “Şu an, önceki (yerel) idarenin yaptığı yanlışı düzeltmek için bir şeyler yapılıyor iddiası ile (ulusal hükümet tarafından) şehrin gelişimini durdurmaya çalışan sahte bir sürecin içinde olduğumuzu düşünüyoruz” diyor.

2006’da bağımsızlığını kazandığından beri Karadağ, turizm gelirlerinden ve Adriyatik kıyısındaki gayrimenkul geliştirmeden ekonomik çıktısının 4’te birini üretti. 2016 yılında turizm gelirleri GSYİH’nın %22.1’ini oluşturuyordu.

O sırada, umursamaz konut inşası iltimas ve kayırma ile birleşti ve durumu daha da kötüleştirdi.

Mimar Sandra Kapetanovic  gayrimenkul patlaması ile ilgili endişelerin 10 yılı aşkın süredir var oluğunu söyledi.

“UNESCO’nun Dünya Mirası Komitesi aşırı şehirleşmenin olumsuz etkileri üzerine 2003 yılından beri uyarılar yapmaktadır” diye belirtti.

293 km uzunluğundaki Karadağ sahili şimdi düzinelerce bitmemiş ve terk edilmiş beton yapıların da bulunduğu binalara boğulmuş durumda. Kotor’un sarayları betondan modern yüksek konutların gölgesinde kalmaktadır.

Yakınlardaki Dobrota kentinin sakini olan Olivera, yeni evlerin bölgeyi mahvettiğini söylüyor.

Hırvatistan’ın Adriyatik’in kıyısında oldukça uzun bir sahil şeridi var. Bu şehre gelince ilk göreceğiniz Old Town, yani 7. yüzyılda kurulan Eski Şehir olacaktır. Dubrovnik uzun seneler kimsenin boyunduruğu altına girmeden ayakta kalmış ve daha sonra Hırvatistan’a dahil olmuştur. Unesco’nun dünya mirası listesinde bulunan Old Town, dip dibe binalarıyla ve daracık sokaklarıyla insanı resmen ortaçağa götürüyor. Dubrovnik’te inanılmaz kareler yakalayacağınızdan fotoğraf makinenizi unutmayın. Biz burada Rixos Otel’de kaldık, evet bildiğimiz Türk Rixos otelleri. Bence Dubrovnik’in en güzel manzarasına konumlanmış çok temiz ve güzel bir otel. Şehrin merkezine yürüme mesafesinde ve çok güzel bir SPA’sı var. Kışın gittiğimizde kaldığım bu otelde o kadar çok rüzgar sesi oluyordu ki ninni gibiydi adeta. Hemen odaya gelir gelmez kendime bir kahve hazırlayıp cam kenarına geçip dev dalgaların kayalıklara vuruşunu izleyip derin duygulara dalıyordum, şimdi hatırladıkça anlıyorum ki gerçekten çok büyülüydü Dubrovnik deneyimim. Bu deneyim bana hayatımla ilgili önemli kararlar vermeme sebep olmuştur.

Hırvatistan’da Euro değil kendi para birimleri olan Kuna’yı kullanıyorlar ve fiyatlar bizim paramıza oranla oldukça uygun. Yemeklere gelirsek, Old Town’un denize bakan taraflarında çok güzel ve kaliteli deniz mahsulleri bulabileceğiniz restoranlar var. Biz en çok deniz kenarında bulunan ”Poklisar Restoranında” beğendik. Hem güzel deniz ürünleri hem de dünya mutfağından güzel yemekler vardı, garsonlar da çok sevimliydi. Karides tava her yerde güzel, denemenizi tavsiye ederim. Sanırım o kadar çok Türk gelmiş ki, garson bizim Türkçe konuştuğumuzu duyunca hemen öğrendiği bir kaç Türkçe kelimeyi sıralamaya başladı. Kahve içmek için ise ”Gradska Kavana” isimli cafeyi seçtik, tam merkezde iki katlı sevimli bir yerdi. Hazır aklıma gelmişken söylemeliyim hayatımda üst üste bu kadar güzel kızı sadece Hırvatistan’da gördüm. Sınır kapısında vizemize damga basan polis bayandan itibaren gördüğüm tüm kızlar güzeldi, Prag’ı açık ara sollar yani

***

Hande Çilek

Gumuspusula.com